Stop militarisering: We moeten investeren in een andere wereld

Op 22 juni was de internationale vredesbeweging massaal aanwezig in Den Haag, waar een paar dagen later de Navo-top plaats vond. Ansje Vanbeselaere, activiste bij de internationale solidariteitsbeweging Intal, was erbij.

“Er moet een tegenstem zijn voor die constante druk van de politiek en de wapenindustrie om steeds verder te militariseren”, zegt Ansje Vanbeselaere. “Het is voor Intal dan ook vanzelfsprekend om samen met meer dan twintig organisaties in het platform Stop Militarisering te stappen. Intal heeft een lange traditie van protest tegen militarisering.” Het platform verzet zich tegen de verhoging van militaire uitgaven en pleit voor een veiligheidscultuur waarin diplomatie, de-escalatie en wederzijdse garanties centraal staan.

Oorlogstaal is vandaag alles overheersend, de budgetten voor defensie moeten almaar hoger worden. Er kan schijnbaar geen twijfel meer bestaan: bewapenen is de enige weg. Maar dat is niet hoe het platform er over denkt. “Het is aan de vredesbeweging om de propaganda te doorprikken en duidelijk te maken dat militarisering de gewone mensen niet zal helpen. Het zal geen veiligheid brengen. We moeten eerder investeren in een andere wereld.”

Geen overjaarse hippies

Pleiten voor vrede? Het wordt vandaag snel afgedaan als charmant maar naïef, iets uit vervlogen tijden. Voor Ansje Vanbeselaere is het dat geenszins. “De vredesbeweging wordt graag voorgesteld als een beweging van overjaarse hippies. Dat is een makkelijke manier om ze af te schilderen als een club van wereldvreemde mensen. Maar vredesactivisten staan net heel stevig met twee voeten in de werkelijkheid. Ze zien heel duidelijk wat de gevolgen van militarisering zijn, dat elke euro die naar wapens gaat niet naar gezondheidszorg, pensioenen of sociale zekerheid kan gaan. Bovendien zie ik ook veel jonge mensen in de vredesbeweging. Zij zijn er echt wel van overtuigd dat militarisering geen oplossing bied. In mijn thuisstad Leuven heeft Defensie een recruteringsbureau geopend. Ik denk niet dat jonge mensen het een aantrekkelijk perspectief vinden om zich daar in te schrijven en hun leven te riskeren om wapenfabrikanten een plezier te doen.”

Lees verder onder de foto

Maar hoe zit het dan met die oorlogsdreiging, is die dan niet reëel? En het zijn toch niet wij maar de Poetins van deze wereld die oorlog willen? “Historica Anne Morelli heeft daar een heel goed boek over geschreven”, zegt Vanbeselaere (“Elementaire principes van oorlogspropaganda”, n.v.d.r.). “Een van de klassieke elementen van oorlogspropaganda die ze daarin beschrijft, is precies die stelling: wij willen vrede, de anderen willen oorlog. En dus zouden wij niet anders kunnen dan ons bewapenen. Maar je zou ook meer kunnen investeren in diplomatie. Bewapening is niet de enige optie om een oorlog te vermijden. Toen Rusland compleet ongerechtvaardigd Oekraïne binnenviel, hebben we meteen alle diplomatieke banden verbroken. Dat heeft natuurlijk niet geholpen. Op die manier maak je diplomatieke oplossingen onmogelijk. Het toont aan dat Europa misschien toch ook niet zo vredesgezind is.”

Oorlog gaat altijd over geld

Voor het platform Stop Militarisering is het duidelijk dat wapens geen vrede brengen. Ze verhogen alleen de internationale spanningen en staan in de weg voor de samenwerking die nodig is om grote mondiale problemen aan te pakken. Waarom wordt dan toch zo hardnekkig voor het oorlogspad gekozen? “Ik zie drie redenen”, zegt Vanbeselaere. “Ten eerste is er de grote nood aan grondstoffen. Dat is bijvoorbeeld de inzet van de oorlog in Oost-Congo. Ten tweede gaat het om economische machtsposities. Dat is waarom de VS hun militaire kracht meer en meer richten op China. Ze voelen hoe China economisch sterker wordt en willen dat tegenhouden. Een derde reden ligt in de winsten van de wapenindustrie. Als de Navo wil dat alle lidstaten meer investeren in bewapening, zal dat erop neerkomen dat de Europese landen hun wapens moeten kopen bij wapenbedrijven in de VS. In deze drie redenen zie je altijd de economische grondslag. Oorlog heeft altijd economische redenen. Altijd is het de bedoeling om de economische verhoudingen te hertekenen.”

De Navo-lidstaten zijn opvallend eensgezind, de budgetten voor defensie moeten fors de hoogte in. België zou naar 3% van het bbp willen gaan. Concreet betekent dat jaarlijks 17,5 miljard euro. “Dat is enorm veel geld, waarmee je zoveel positieve dingen zou kunnen doen”, zegt Vanbeselaere. “Het is allemaal geld dat niet naar gezondheidszorg, onderwijs of pensioenen kan gaan. Al jarenlang wordt herhaald dat er voor al die dingen geen geld is, maar plots vinden ze moeiteloos miljarden voor bewapening. De maskers vallen af. Wat niet kan voor de gewone mensen, kan wel voor wapens.”

Een echte veiligheidscultuur

Als we onze regering moeten geloven, dan zijn al die miljarden voor defensie nodig om onze veiligheid te garanderen. En de Navo zou die veiligheid het beste kunnen garanderen. “Ik begrijp dat mensen die visie makkelijk volgen”, zegt Vanbeselaere. “Zeker wanneer ze de jaren van de Koude Oorlog hebben meegemaakt, een tijd waarin de wereld verdeeld was in twee kampen. Zo'n verdeling creëert natuurlijk geen veiligheid. De Navo biedt een exclusieve veiligheid. Dat wil zeggen dat er altijd landen zullen zijn die uitgesloten worden. De Navo heeft vijanden nodig om te kunnen bestaan. Maar een exclusieve veiligheidsstructuur kan nooit tot duurzame vrede leiden. Wat we nodig hebben, is een inclusieve veiligheidsstructuur. Daarbinnen zitten we met alle landen samen om akkoorden te maken die ervoor zorgen dat iedereen zich veilig voelt.”

Intussen veranderen de internationale verhoudingen grondig. Europa en de Verenigde Staten zijn niet langer twee handen op één buik. Zal dat een impact hebben op de Navo? Vanbeselaere ziet het niet zo snel gebeuren. “Militair blijven de VS Europa nog altijd overtreffen. Navo-chef Mark Rutte zei in een gesprek met Trump dat hij hoopte dat de VS hun macht zouden tonen op de top in Den Haag. Europa blijft voorlopig nog altijd als een schoothondje achter de VS aanlopen. Dat zal niet zo snel veranderen. Het zou natuurlijk goed zijn als Europa een meer onafhankelijke koers zou varen. In mijn ideale wereld wordt er ook geluisterd naar het Globale Zuiden en komt er meer samenwerking tussen landen. Zo komen we tot een echte veiligheidsstructuur.”