In Colombia is de communistische partij de eerste om te vechten voor vrede

De overwinning van Gustavo Petro bij de presidentsverkiezingen van 2022 was een historisch keerpunt: hij is de eerste linkse president van Colombia. Maar aan deze overwinning gaat een eeuw van arbeiders-, boeren- en studentenstrijd vooraf, grotendeels geleid door de Colombiaanse Communistische Partij (CCP). Jabier Manuel Hernandez Buelvas, leider van de partij, geeft uitleg.

Sinds haar oprichting in 1930 tot haar wederopbouw na de val van de Sovjet-Unie heeft de CCP haar strategie voortdurend aangepast, tot en met de steun voor de huidige progressieve regering. In september vorig jaar ontmoetten we in Brussel Jabier Manuel Hernandez Buelvas, leider van de CCP en hoofdredacteur van Semanario Voz, het belangrijkste linkse medium van het land. Hij legt uit welke rol de partij wil spelen in het Historisch Pact, de coalitie die links voor het eerst in de geschiedenis van het land naar een overwinning bracht.

Uw partij is bijna honderd jaar oud. Kan u kort uitleggen hoe ze tot stand is gekomen?

Jabier Manuel Hernandez Buelvas. De Communistische Partij is verbonden met de strijd die Colombia sinds het begin van de 20ste eeuw heeft gekend. De textielindustrie was in volle groei, met name in Medellín, een toonaangevende stad op vlak van industrialisatie, en ook in Barranquilla, de haven waarlangs de moderniteit het land binnenkwam, van literatuur tot technologie.

Er was een directe invloed van de Russische Revolutie, waaruit in 1928 de Socialistische Revolutionaire Partij ontstond. Na twee jaar leidde een sterk debat in 1930 tot de omvorming van die partij tot de Communistische Partij. In 1932 werd de Communistische Jeugd (Juco) opgericht. Vanaf toen, onder de liberale regering van López Pumarejo, zette de partij zich in voor sociale hervormingen, met name landhervormingen. Zo ontstonden het Colombiaanse pensioenstelsel en grote staatsbedrijven zoals Idema. De CCP was een promotor van deze bedrijven, maar ook van hun vakbonden.

Er werd een alliantie gevormd tussen arbeiders en boeren. Waarom was dat nodig en waarom is het nog altijd relevant?

Jabier Manuel Hernandez Buelvas. We nemen vandaag een stelling over uit de jaren 1940-1960: de noodzaak van een verbond tussen boeren, fabrieksarbeiders en de studenten- en vakbondsbeweging. De partij is sterk geworden in belangrijke landbouwgebieden, zoals de regio waar koffie verbouwd wordt (Caldas, Quindío, Tolima, Antioquia). De strategie om boerenvakbonden op te bouwen lanceerden we in de jaren 1940, wat in de jaren 1960 leidde tot de oprichting van agrarische vakbondsfederaties. Daaruit ontstond Fensuagro. De boerenbeweging was sterk omdat we de liberale landhervorming van Pumarejo gebruikten om als partij te groeien. De belangrijkste arbeids- en vakbondscentra waren Bogotá, Barranquilla en Medellín.

De moderniteit, inclusief marxistische en communistische literatuur, deed haar intrede via Barranquilla, de belangrijkste haven aan de Magdalena-rivier. De eerste partijcellen in Bogotá en Medellín bestonden uit ambachtslieden die Marx en Lenin lazen.

In 1985 werd op voorstel van de partij de Unitaire Werkliedencentrale (UWC) opgericht, met het akkoord van verschillende sectoren. Dit verbond van boeren, studenten en vakbonden was essentieel.

Lees verder onder de foto

Jongeren hebben dus altijd centraal gestaan in de partij?

Jabier Manuel Hernandez Buelvas. Zeker, ze zijn onmisbaar. Juco, opgericht in 1932, kwam pas echt van de grond in de jaren 1960. Ik behoor tot de generatie die in 1985 lid werd. De val van de Sovjet-Unie leidde tot het vertrek van meer dan de helft van de leden van Juco en de partij. Op het achtste Juco-congres wilde de meerderheid Juco en de partij opdoeken.

We begonnen met de wederopbouw van Juco in ‘91-’92. Het vijfde Jeugd- en Studentenfestival in 1993 was daar cruciaal voor en tien jaar later ook voor de wederopbouw van de partij. We beseften dat we ons eigen model moesten bouwen, zonder dat van anderen te kopiëren. We grepen terug naar Bolívar (revolutionair die in verschillende Latijns-Amerikaanse landen tegen het kolonialisme streed, n.v.d.r.), Martí (vader van de Cubaanse onafhankelijkheid in 1895, nvdr) en Colombiaanse denkers als Vargas Vila. We waren te veel gericht op Marx en Lenin, een zeer eurocentrisch gedachtegoed. Dat erkennen en terugkeren naar ons eigen denken, is de basis geweest voor wat we vandaag hebben.

Welke rol speelde de Colombiaanse Communistische Partij (PCC) in het vredesproces met de FARC?

Jabier Manuel Hernandez Buelvas. Wij waren bij de eersten om de kwestie van de vrede op tafel te leggen. Vanaf ons 16de congres, in 1980, lanceerden we drie speerpunten: een op onderhandelingen gebaseerde politieke oplossing voor het conflict, een democratische overgangsregering en een democratische opening. Die waren problematisch voor de FARC, die de CCP ervan beschuldigde de gewapende beweging te verraden. We zeiden dat de enige manier om het Nationaal Front (periode van 1958 tot 1975 waarin de twee grote partijen – de liberale en de conservatieve – de macht deelden, nvdr) te breken erin bestond een democratisch transitie te realiseren.

De rol van Cuba was erg belangrijk, omdat Fidel Castro zei dat de strategie moest worden herzien. Het was Alfonso Cano die na zijn benoeming tot commandant in 2008 politieke verantwoordelijkheid en die onze stelling begreep. De partij heeft de aanzet gegeven voor het proces, maar heeft niet deelgenomen aan de onderhandelingen. Wij hebben ons gericht op landhervormingen in de vredesakkoorden, met name in punt één: landhervorming en integrale plattelandsontwikkeling. Wij geloven dat de ondertekening van het vredesakkoord het voor ons mogelijk heeft gemaakt om nu in de regering te zetelen.

Het Historisch Pact leidde Petro naar de overwinning? Hoe ziet u deze coalitie?

Jabier Manuel Hernandez Buelvas. We hebben een lange geschiedenis van coalities vormen. In de jaren 1980 richtten we het Sociaal en Politiek Front op (Union Patriotica). Dat verenigde het politiek project met de vakbonds-, landbouw- en inheemse bewegingen. Na de nederlaag in 2018 stelde Petro het Historisch Pact voor om iedereen te verenigen en meerderheden in het parlement te krijgen. Ons idee is dat het Historisch Pact, ontstaan rond Petro, een strategisch project van volksmacht op lange termijn moet worden, tot voorbij 2026.

Dit proces heeft ons gedwongen om onze rechtspersoonlijkheid aan de kant te zetten. We beseften dat we geen rechtspersoonlijkheid nodig hebben om aan de sociale basis te bestaan. We moeten binnen het Historisch Pact handelen als een georganiseerde kracht. We zetten ons in voor het strategische project, zelfs als we juridisch gezien verdwijnen, want we hebben zestig jaar bestaan zonder rechtspersoonlijkheid, we waren illegaal.

Heeft de dreiging van een militaire interventie in Venezuela echt te maken met de drughandel? Wat is het doel van de recente militaire oefeningen? (Dit interview werd afgenomen voor de VS-aanval op Venezuela)

Jabier Manuel Hernandez Buelvas. De komst van de Noord-Amerikaanse marine had tot gevolg dat Latijns-Amerika zich verenigde rond Venezuela. De drughandel is een drogreden. Het is niet nieuw. Colombia telt zeven Noord-Amerikaanse militaire bases, verantwoord met hetzelfde excuus. Het is duidelijk dat de VS het gemunt hebben op olie, goud en zeldzame aardmetalen in Venezuela. Geen enkele strategie om het land te verzwakken, heeft gewerkt.

Ik ben vorig jaar in november in Venezuela geweest. Het is geen land in crisis. De inmenging van de VS zorgde ervoor dat Latijns-Amerika zich verenigde. Een invasie lijkt me moeilijk. Zowel Petro als Maduro zijn op zoek naar steun, Maduro van Poetin en Petro als partner in de BRICS. China en Rusland zullen een belangrijke rol spelen. Ik denk dat er een permanente spanning zal zijn die met opzet wordt gecreëerd.

De bedreiging van Venezuela zou ook een boodschap zijn aan Petro en Claudia Sheinbaum, de progressieve presidente van Mexico. Hoe ziet u dat?

Jabier Manuel Hernandez Buelvas. In Colombia moet geen invasie komen, want die is er al met de zeven VS-bases. Het imperialisme heeft een probleem: zijn eigen begrotingstekort, schuld en zwakke overheid. Een frontale confrontatie tegen bondgenoten als Peru zou zeer beperkt zijn, omdat de Latijns-Amerikaanse landen niet de middelen hebben om te investeren in wapens om te reageren. Petro heeft zwaar geïnvesteerd in technologie, luchtvaart en het leger. Ik denk niet dat Peru het aandurft. Argentinië laat misschien meer spierballen zien. De nederlaag van Milei in Buenos Aires en de veroordeling van Bolsonaro in Brazilië zijn een grote meevaller voor de regio.