Adriana Alvarez of hoe een alleenstaande moeder haar loon verdubbelde

Adriana Alvarez is een jonge moeder van 27. In Chicago is ze het boegbeeld van de campagne Fight For 15 (FF15). Zowel daar als hier woedt de strijd om loonsverhoging. We vroegen haar hoe ze het in de VS hebben gedaan. Hoe hebben ze zich georganiseerd en de strijd gewonnen?

In 5 jaar tijd is het uurloon van Adriana Alvarez gestegen van 7,25 naar 13,75 dollar. Onder druk van de beweging FF15 hebben zeven Amerikaanse staten zich ertoe verbonden het minimum uurloon te verdubbelen naar 15 dollar.

Adriana Alvarez was te gast op ManiFiesta. Solidair vroeg haar hoe het in de Verenigde Staten van vandaag voor een alleenstaande moeder mogelijk is om zich voluit in de syndicale strijd te werpen en die ook te winnen. 

(Lees verder onder de video)

Vertel eens over FF15. Waar gaat dat precies over?

Adriana Alvarez. Mijn zoontje van 7 zei me onlangs: “Mama, het is niet eerlijk. Jij moet altijd gaan werken en als je thuis komt moet je voor mij zorgen. Je hebt nooit tijd voor jezelf.” Hij heeft helemaal gelijk. Ik had hard gewerkt voor McDonalds, maar als ik thuiskwam, moest ik tegen mijn zoon zeggen dat we geen bal konden kopen. Vóór FF15 kon ik nauwelijks naar de bioscoop gaan met hem. We moesten wachten tot ik de film in de supermarkt kon kopen, of we zagen hem gewoon niet. Wij keken alleen gewone tv, geen kabel, geen pakket. Geen uitstapjes naar het museum en ook nergens anders naartoe, want alles wat ik had ging op aan benzine, de opvang, eten en zijn kleren. Ik had net genoeg geld om de vaste rekeningen te betalen en eten te kopen. Veel mensen zijn er net zo aan toe als wij. Ik raakte echt gefrustreerd dat ik niet eens genoeg verdiende om één kind groot te brengen. Ik kon me niet voorstellen hoe alleenstaande moeders met meer kinderen dat deden. En hoe moet het dan zijn voor gezinnen met twee inkomens die de eindjes nog niet aan elkaar kunnen knopen? Dat is toch wel veelzeggend.FF15 staat dus voor mensen met een laag inkomen die zich verenigen en een leefbaar loon eisen van 15 dollar per uur en het recht om een vakbond op te richten zonder daarvoor gestraft te worden.

De beweging bestaat dus niet alleen uit werknemers van McDonald’s? 

Adriana Alvarez. Nee, het zijn niet alleen werknemers uit de fastfood. In de beweging zitten allerlei mensen die moeite hebben om de rekeningen te betalen. Het maakt niet uit of je gestudeerd hebt of niet: ze betalen ons geen leefbaar loon. Er zijn zoveel werknemers die oneerlijk behandeld worden, die niet genoeg betaald krijgen en belachelijk veel uren werken. Deze beweging bestaat uit mensen die zeggen: “Ik vecht voor iets waar ik volgens mij recht op heb. Jij probeert dat af te pakken. Wel, nu ga ik er nog harder voor vechten.” De elite ziet nu dat wij ons verenigd hebben. Ik merk dat onze stem nu veel luider klinkt. Ze kunnen ons niet langer de mond snoeren. Intussen hebben 7 staten wetten aangenomen om het minimumloon in de komende jaren naar 15 dollar per uur te brengen. De volgende stap is 15 dollar krijgen voor iedereen en een vakbond voor iedereen.

Hoe is de beweging gestart?

Adriana Alvarez. In 2012 kwamen in New York 200 werknemers uit de fastfood bij elkaar en zij beslisten dat er een leefbaar loon moest komen. De mensen dachten dat ze gek waren. Maar wij zijn degenen die in die restaurants werken, hamburgers bakken, ons verbranden zonder dat er een EHBO-doos in de buurt is. We hebben recht op een leefbaar loon. We verdienen niet eens genoeg om eten te kopen voor onze kinderen. We vragen niet veel. Zij maken miljarden winst en daarvan willen ze niets met ons delen. McDonald’s heeft het geld en kan ons meer betalen. Wij verdienen hun geld. Hoe bent u het gezicht geworden van FF15 in Chicago? Adriana Alvarez. Het begon allemaal in 2014, toen een organisator mij vroeg wat ik van FF15 vond. Ik zei dat het onmogelijk was. Hij herhaalde zijn vraag: “Ben je het ermee eens of niet?”. Natuurlijk was ik het met hem eens. “Waarom sluit je je dan niet bij ons aan?”. Zo ben ik beginnen te organiseren.

(Lees verder onder de foto)

Hoe bent u het gezicht geworden van FF15 in Chicago?

Adriana Alvarez. Het begon allemaal in 2014, toen een organisator mij vroeg wat ik van FF15 vond. Ik zei dat het onmogelijk was. Hij herhaalde zijn vraag: “Ben je het ermee eens of niet?”. Natuurlijk was ik het met hem eens. “Waarom sluit je je dan niet bij ons aan?”. Zo ben ik beginnen te organiseren.

Wat begrijpt u onder organiseren?

Adriana Alvarez. Organiseren is een ingesteldheid, iets wat je elke dag doet. Het kan heel eenvoudig zijn, bijvoorbeeld iemand over FF15 vertellen. Het is mensen zeggen wat hun rechten zijn. Ik informeer je over dingen die je niet weet en dan nodig ik je uit voor een bijeenkomst, zodat je geïnformeerd wordt. Dat kan bij jou thuis zijn of bij iemand anders, of in een zaal van de vakbond. Je kunt overal organiseren, ook aan de bushalte. In de taxi hierheen praatte ik met de taxichauffeur over de campagne. Eigenlijk komt het erop neer dat je op mensen afstapt, waar je ook bent, dat je luistert naar wat zij te zeggen hebben, dat je jouw boodschap overbrengt en probeert hen te verenigen om actie te ondernemen. Toen die organisator me de eerste keer aansprak, ging het allemaal over het werk. Ik kwam te weten dat McDonald’s zijn werknemers elke dag minstens 4 dingen flikte die onwettig waren. Dan denk je: “Dat is een multinational, die weet toch wel wat hij doet?” Maar nee, dat is blijkbaar niet zo. Dus begon ik door te vertellen dat er op mijn werk onwettige dingen gebeurden. De mensen werden boos. Hun woede kanaliseerde zich. Ze leerden wat hun rechten waren en wat ze konden doen. Dat groeide. Organisatoren komen van buiten het bedrijf. Ze rekruteren leiders, werknemers van het bedrijf. Op een dag kwam er een organisator naar me en die zei: “Jij hebt zoveel mensen van jouw bedrijf meegebracht. Jij hebt zoveel mensen aangezet om te staken. Elke bijeenkomst breng je iemand mee. Jij hoort in een organisatiecomité te zitten, misschien wel het Nationaal Organisatiecomité.” Nu sta ik hier.

(Lees verder onder de foto)

Maar de stap van persoonlijke gesprekken op het werk naar een nationale campagne is gigantisch. Hoe doe je zoiets?

Adriana Alvarez. Mensen zijn enthousiast over het idee om 15 dollar per uur te krijgen. Het is een stevige eis, maar als we het voor mekaar krijgen, zal dat hun leven veranderen. Mensen putten motivatie uit hun woede. Ze zijn kwaad omdat ze hun gezin niet kunnen onderhouden. Dat zet hen er ook toe aan om iets te doen. FF15 is de juiste uitlaatklep. De beweging heeft onze woede gekanaliseerd, ze de juiste richting uit gestuurd. We zetten de grote bedrijven onder druk om ons te geven waar we recht op hebben. Ik wil de strijd tegen die gigantische multinational winnen. We verspreiden onze boodschap via flyers en natuurlijk ook door met mensen te praten. Er zijn ook dagen waarop we via de telefoon campagne voeren. Dan kun je langskomen en 20 minuten of een uur rondbellen. Het campagnepersoneel geeft je een lijst met werknemers, mensen uit de fastfood maar ook uit andere sectoren, en dan bel je die op. Dan zeg je: “Hallo, ik ben Adriana van FF15. Heb je al van ons gehoord? Heb je zin om mee te staken? Super, dan zie ik je daar.” Soms zeggen mensen dat ze niet kunnen. Dan probeer je ze te motiveren. “Kom op, we zullen met veel zijn, het wordt fantastisch. Er is ook entertainment, als je kinderen hebt, kun je ze meebrengen.” Als je mensen opbelt met een positieve boodschap, als je ze vraagt om actie te voeren voor iets wat hun leven kan veranderen, dan zijn ze blij.

Wat is het verschil tussen je inzetten voor FF15 en om opslag vragen?

Adriana Alvarez. We hebben heel vriendelijk om opslag gevraagd en dan schepen ze je af met 10 of 25 cent en zeggen: “Wees blij dat ik je meer betaal. Zwijg nu.” Dat is niet eerlijk. Was u niet bang om het tegen een multinational op te nemen? Adriana Alvarez. Ten eerste: we zijn niet alleen. Er zijn veel mensen die het ook moeilijk hebben. McDonald’s is een wereldwijd bedrijf dat miljoenen verdient. We moeten het wereldwijd aanpakken. Daarom ben ik hier, want ik weet dat dit bedrijf hier hetzelfde doet als bij ons. Ten tweede: nee, ik ben niet bang voor een multinational. Ik ben alleen bang voor een lege koelkast en dat ik mijn zoontje geen ijsje kan geven. Het is wel belangrijk om mensen te vertellen dat multinationals ook terugvechten. Maar dan vechten wij gewoon nog harder. Nadat ik aan enkele stakingen had deelgenomen, besloten ze me minder uren te geven. Maar omdat ik de wet kende, vocht ik terug. Ik ging naar de NLRB (National Labor Relations Board), de instantie waar je een klacht kunt indienen als je werkgever iets onwettigs doet. Vijf uur lang heb ik met een advocaat gepraat. Ik vertelde haar wat er gebeurd was, wanneer het gebeurd was. De discussie over het conflict heeft vier jaar geduurd, maar ik heb mijn geld teruggekregen.

FF15 lijkt over veel meer te gaan dan alleen een minimum uurloon van 15 dollar.

Adriana Alvarez. Zeker weten! We staken niet alleen voor eten of geld. Als je mij morgen 15 dollar geeft, zijn niet al mijn problemen opgelost. We vechten ook voor een vakbond: je kunt geen minimumloon afdwingen als je geen vakbond hebt. Dat kan gewoon niet. Een vakbond is nodig omdat er veel problemen aangepakt moeten worden. Kinderopvang is bijna onbetaalbaar. Als je kind ziek is, kun je niet gaan werken. En dan moet je bewijzen dat je naar de dokter bent gegaan. Als je thuis bent omdat je kind ziek is, krijg je niet betaald. Eigenlijk komt het hierop neer: als je niet werkt, kun je niet eten. Er is ook veel seksuele intimidatie en racisme. Er is veel uitbuiting en er zijn tal van andere problemen. 

(Lees verder onder de foto)

Over kinderen gesproken, wat vindt uw zoon van FF15? Weet hij wat u doet?

Adriana Alvarez. Ik leg hem alles uit. Hij is nu 7 jaar en hij is erg goed op de hoogte van wat ik doe. Hij is een grote fan van FF15. Hij was 2 toen ik ermee begon. Hij is ermee opgegroeid. Eigenlijk is hij een vakbondskindje. Toen hij nog heel klein was, was het heel koud in Chicago. Hij had een protestbord vast en zijn handen waren ijskoud. Ik zei dat hij dat bord aan mij moest geven, maar hij weigerde. Het was zijn bord en hij wou het niet afgeven. Ik moest het uit zijn handen trekken en hem in de auto zetten om op te warmen. Maar hij bleef maar huilen omdat hij dat protestbord wou vasthouden.

Gaat het bij FF15 ook om vrouwenemancipatie?

Adriana Alvarez. Toen Trump werd verkozen, kregen werkgevers het recht ons niet langer te respecteren, niet als werknemer, maar ook niet als vrouw. Dat geldt zeker als je een gekleurde vrouw bent. We zien die cultuur nog altijd. In het hele land worden vrouwen die bij McDonald’s werken seksueel geïntimideerd. Zelfs wanneer die vrouwen ermee naar buiten komen, zien we dat de daders hun baan mogen houden en niet gestraft worden. In de VS blijft het seksisme nog toenemen. Het begint bij de president en sijpelt door naar de mensen die zijn uitspraken steunen. Dat is het enige doorsijpeleffect dat echt voelbaar is. Het verzet tegen het optrekken van het federale minimumloon, na meer dan tien jaar strijd, is ook een bedreiging voor de vrouwenrechten. Vrouwen worden aanzienlijk minder betaald dan mannen. We worden niet alleen benadeeld, het maakt ook dat we niet goed genoeg voor onze gezinnen kunnen zorgen. Alleenstaande moeders zoals ik die minder betaald krijgen, blijven vechten om de eindjes aan elkaar te knopen. Door de besparingen in de openbare dienstverlening kunnen we bijna nergens meer terecht voor hulp. Ik heb bijvoorbeeld te horen gekregen dat ik te veel verdien om een uitkering te krijgen en dus ben ik gedwongen om twee jobs te doen, want met mijn job bij McDonald’s verdien ik niet genoeg om alle rekeningen te betalen. Dat ik twee jobs moet doen, gaat ten koste van mijn zoontje, want ik kan minder tijd aan hem te besteden. Door dat soort beleid worden vrouwelijke werknemers nog altijd achtergesteld en zijn ze vaak gedoemd om te falen. Het systeem zit zodanig in elkaar dat bedrijven als McDonald’s op onze rug geld verdienen. McDonald’s heeft constant gelobbyd tegen nationale en federale loonstijgingen voor werknemers. Pas onlangs, door de inspanningen van FF15, heeft het aangekondigd dat het daarmee zal stoppen. Zolang het systeem toelaat dat bedrijven werknemers afschrikken om zich in vakbonden te verenigen, zal er nooit een einde komen aan oneerlijke praktijken en discriminatie op de werkvloer. Daarom moeten we het recht krijgen ons in vakbonden te verenigen: om ervoor te zorgen dat iedereen, ook vrouwen, mee aan tafel zit wanneer er met de werkgevers onderhandeld wordt over eerlijke lonen, betere werkomstandigheden en respect op de werkvloer.