Waarom onze lonen moeten stijgen

We wisten het al, maar door de coronacrisis werd het toch nog duidelijker: het is de werkende klasse die de wereld doet draaien. En hoewel de winsten van grote bedrijven steeds toenemen, is hun loon al 10 jaar niet meer gestegen. Dat moet veranderen!

Om de twee jaar zitten vakbonden en werkgevers rond de tafel om te onderhandelen over het Interprofessioneel Akkoord (IPA). Dat bepaalt de marge die er is voor mogelijke loonsverhogingen.

België is bijna uniek in het sluiten van interprofessionele akkoorden. Het zijn nationale overeenkomsten die van toepassing zijn op alle sectoren. Op basis van de rijkdom die we produceren, wordt de verdeling tussen arbeid en kapitaal* vastgelegd in de vorm van loonsverhogingen, verhoging van minimumloon, verlaging aantal wekelijkse werkuren ...

Hoe komt het dan dat er nog steeds zo’n grote ongelijkheid is en dat de lonen maar niet stijgen? Als er geen overeenkomst wordt bereikt tussen de vakbonden en de werkgevers, is het de regering die beslist.

Verschillende voorgaande regeringen legden ons een indexsprong en loonblokkeringen op. Daardoor zijn de lonen al 10 jaar niet meer gestegen. De zeldzame kleine verhogingen van 1,1% en 0,8% werden tenietgedaan door een indexsprong van -2%.

De coronacrisis maakt steeds duidelijker dat de werkende klasse een loon moet krijgen dat overeenkomt met hun belang en het belang van hun werk in deze wereld. De vuilnisophalers en pakjesbezorgers waren de voorbije maanden heel wat belangrijker om onze maatschappij te doen draaien dan de financiële analisten ...

4 redenen waarom de lonen moeten stijgen

1. Omdat we 5 jaar lang jaarlijks 1.442 euro verloren

De regering-Michel kwam in 2014 aan de macht. Sindsdien hebben we 40,2 miljard euro loonverlies geleden. Dit is een enorme overdracht van arbeid naar kapitaal. Het komt neer op 1.442 euro per jaar verlies, en dat 5 jaar lang, voor iemand met een bruto maandloon van 3.361 euro. Loon dat werknemers hadden moeten krijgen, ging recht naar de bedrijfswinsten.

2. Omdat het goed is voor de economie

In Ze zijn ons vergeten schrijft PVDA-voorzitter Peter Mertens dat de motoren van herstel kapot zijn: "De drie motoren die de vraag moeten aandrijven, sputteren alle drie: de gezinnen investeren en consumeren minder, de overheden hebben veel schulden en de grote private bedrijven wachten af en potten hun geld op. Lageloners en kwetsbare gezinnen hebben al een dreun gekregen, maar voor de meeste gezinnen moet de grote coronaschok nog komen. (...) De consumptiemotor sputtert." Hoe kan de economie nieuw leven worden ingeblazen als de lonen niet worden verhoogd?

3. Omdat de werkende mensen het land tijdens de pandemie draaiende hielden.

Laten we het eens omgekeerd bekijken. Waarom zouden de aandeelhouders dividenden krijgen, terwijl de werknemers alles hebben geproduceerd? Het feit dat werknemers produceren en aandeelhouders profiteren is sowieso al erg, maar in periodes van pandemie wordt het schrijnend.

In de Facebookgroep "Coronameldpunt Safety@Work" vertellen handenvol mensen uit de industrie, de schoonmaak, de handel, de post ... dat ze verplicht werden om te blijven werken tijdens de lockdown, vaak in onveilige omstandigheden. Daarnaast vertellen heel wat werknemers dat ze door telewerk veel meer uren kloppen dan ze op kantoor zouden doen.

We hebben gewerkt, we zijn rijkdom blijven produceren. Waarom komt een deel van die rijkdom dan niet terug naar ons?

4. Omdat het de ongelijkheid en de armoede zal verminderen

Wereldwijd werden tijdens de pandemie de rijken steeds rijker en de armen steeds armer. Jeff Bezos, CEO van Amazon, zag zijn persoonlijke fortuin verdubbelen op 6 maanden tijd. Van 97 naar 194 miljard dollar. Dat van Elon Musk, CEO van het automerk Tesla, steeg van 24,1 miljard dollar vóór corona naar 73,1 miljard (cijfers van 13 augustus 2020).

In België werden de rijen bij de voedselbanken in 2020 steeds langer. Steeds meer mensen zijn afhankelijk van vrijwilligers voor eten. Steeds vaker besparen ze zelfs op eten.

Niemand zou honger mogen hebben en niemand zou zoveel geld mogen hebben dat hij het niet eens meer kan tellen.

Loonsverhogingen helpen om de rijkdom een beetje evenwichtiger te verdelen en de armoede effectief te bestrijden.

Wat eisen we?

Een minimale loonsverhoging voor alle sectoren

We zijn de voorbije 5 jaar 40,2 miljard euro kwijtgeraakt, dat geld moet zo snel mogelijk opnieuw naar de werkende mensen gaan. Dan kunnen de lonen van alle werknemers in alle sectoren met meerdere procenten verhoogd worden.

In plaats van een maximumloonnorm (dat lonen plafonneert), moet er een minimale loonnorm komen. Zo is er zeker ruimte voor loonsverhoging voor iedereen. Bovenop de minimumloonnorm kunnen de werknemers per sector nog verdere loonsverhogingen eisen en afdwingen.

Het interprofessioneel minimumloon verhogen naar 14 euro per uur

De crisis en de werkloosheid die ermee gepaard gaat, zou de lonen kunnen laten zakken. Een arbeidsmarkt gebaseerd op vraag en aanbod is een droom voor de bazen, maar een nachtmerrie voor de werknemers. Bazen spelen werknemers tegen elkaar uit en dwingen hen om tegen lagere lonen te werken. Sommige mensen kunnen niet anders dan hiermee akkoord gaan, gewoon om te overleven.

Huishoudhulpen verdienen 11,50 euro bruto per uur, landbouwarbeiders 13,24 euro, schoonmakers 13,42 euro. In de horeca beginnen de werknemers, afhankelijk van de categorie, met een uurloon tussen 12 en 13,30 euro bruto.

Een minimumloon van 14 euro per uur zou een loondrempel opleggen waar geen enkele baas onder kan duiken. Daarom hebben we allemaal belang bij een verhoging van het minimumloon.

Hoe bereiken we dat?

Ambitieuze eisen. Dat benadrukt Adriana Alvarez in een interview met Solidair in november 2019. Ze is een van de leiders van de beweging Fight For 15 in de Verenigde Staten.

In de VS eisten ze niets minder dan een verdubbeling van het minimumloon. Van 7,25 naar 15 dollar per uur. Als we de omstandigheden van de werkende klasse willen verbeteren, moeten we daar zelf voor strijden. En om de werkende klasse te mobiliseren, zijn ambitieuze eisen nodig.

Zonder mobilisatie en zonder ambitieuze eisen had het zorgpersoneel van de federale en regionale ziekenhuizen het met applaus alleen moeten doen. En hoe leuk applaus en appreciatie ook zijn, je kan ze niet tussen je boterham leggen. Het personeel kreeg de loons- en personeelsverhogingen waarvoor de vakbonden opkwamen niet zomaar in de schoot geworpen. Ze moesten ervoor blijven strijden, blijven in beweging komen. Meerdere keren en tijdens erg moeilijke en zware periodes. Tijdens een wereldwijde pandemie, waarin ze overbelast waren. Maar ze hebben gewonnen. Die verhogingen hebben ze niet gekregen. Ze zijn ze gaan halen.

Crisissen zijn kantelpunten. Veel sociale verworvenheden werden binnengehaald in perioden van economische crisis, door mobilisatie.