Wordt de verzekeringsmaatschappij het alternatief voor de sociale zekerheid?

“Samen beschermen wie echt telt”. Dat kopt de website waarop verzekeringsmaatschappij AG Insurance een pakket nieuwe producten aanprijst. Makkelijk af te sluiten verzekeringen voor het geval je kind een langere periode ziek is, voor wie bij werkloosheid een gewaarborgd inkomen wil of voor vrouwen die financiële steun willen wanneer ze getroffen worden door kanker. We willen immers allemaal gemoedsrust. Maar wacht eens. Ziekte, werkloosheid? Is er niet zoiets als de sociale zekerheid? Is die niet bedoeld om ons die gemoedsrust te bieden? Met vakbondsafgevaardigde Karel Meganck (BBTK) praten we over hoe verzekeringsmaatschappijen het terrein van de sociale zekerheid binnendringen.

VIVAY, zo heet het nieuwe gamma verzekeringsproducten dat AG Insurance eind augustus op de markt bracht. In een mail aan de pers schrijft Eric Vanbrusselen, Directeur Business Development Life Insurance: “Het is toch paradoxaal dat we wel onze auto omnium verzekeren tegen alle mogelijke schade, maar nauwelijks iets voorzien om onze partner, onze kinderen veilig te stellen. Natuurlijk heeft dat deels te maken met onwetendheid, vele mensen gaan ervan uit dat de sociale zekerheid hen wel voldoende zal beschermen. Maar het heeft ongetwijfeld ook te maken met de hoge drempel die mensen aanvoelen tegenover de bestaande oplossingen.”

De boodschap is niet mis te verstaan: rekenen op de sociale zekerheid is lichtgelovig, je kan maar beter intekenen op de uitgebreide oplossingen die de private verzekeringsmaatschappijen aanbieden.

De verzekeraars presenteren zich uitgesproken als alternatief voor de sociale zekerheid.

Karel Meganck. In een memorandum voor de verkiezingen van 2014 was ook Assuralia, de beroepsvereniging voor verzekeringsondernemingen, daar heel open over. De eerste zin in dat memorandum luidt: “De verzekeringssector speelt een belangrijke aanvullende rol in de sociale zekerheid en draagt bij tot de overheidsfinanciën en de economie.” De verzekeringssector dient zich aan als partner van de overheid om de sociale zekerheid gedeeltelijk over te nemen.

Is dat een nieuwe tendens?

Karel Meganck. In het verleden begaven de verzekeringsmaatschappijen zich ook al een stuk op het terrein van de sociale zekerheid. Denk aan het aanvullend pensioen via een groepsverzekering binnen een bedrijf. Dat kan natuurlijk alleen maar succesvol zijn in de mate dat het wettelijk pensioen tekort komt. En we weten allemaal dat de wettelijke pensioenen in ons land veel te laag liggen. Een ander voorbeeld is de hospitalisatieverzekering. We hebben een publieke ziekteverzekering, maar die dekt lang niet alle kosten. Alleen al die twee verzekeringen, aanvullend pensioen en hospitalisatie, maken nu een aanzienlijk deel uit van de activiteiten van AG Insurance. De beroepsvereniging Assuralia dringt er bij de overheid ook op aan om vooral de tweede en derde pensioenpijler (groepsverzekeringen en individueel pensioensparen, n.v.d.r.) te versterken. De twee pijlers in handen van de private maatschappijen.

Maar nu gaat het nog een stuk verder.

Karel Meganck. We stellen vast dat onder de vorige en de huidige regering de sociale zekerheid sterk wordt teruggeschroefd. Dat creëert lacunes waar verzekeringsmaatschappijen graag op inspelen. Maar natuurlijk met een heel andere insteek dan de sociale zekerheid. Die laatste wil een solidaire verzekering zijn, zonder winstoogmerk. De private maatschappijen hebben uiteraard wel de bedoeling om winst te maken.

Vandaag zien we nieuwe verzekeringsproducten die zich inderdaad nog verder begeven op het terrein van de sociale zekerheid. De producten in het pakket VIVAY illustreren dat perfect. Zo worden vrouwen bijvoorbeeld aangespoord om zich te verzekeren voor het geval ze getroffen zouden worden door borstkanker. Je zou verwachten dat de sociale zekerheid in zo’n geval bescherming genoeg biedt. Maar dat is blijkbaar niet het geval.

Kan je de overheid en de verzekeringsmaatschappijen zien als objectieve bondgenoten in de afbraak van de sociale zekerheid?

Karel Meganck. Als de ene lacunes creëert, dan opent dat voor de ander mogelijkheden. In die zin zijn ze zeker objectieve bondgenoten. Maar ik zou persoonlijk verder durven gaan. Er zit duidelijk ook een ideologische kant aan de zaak. In het verhaal van deze regering klinkt voortdurend de boodschap: zorg voor jezelf. Daaruit volgt dan dat als je een bepaald niveau van verzekering wil hebben, je daar dan ook maar zelf voor moet instaan. Daarvoor moet je dan aankloppen bij de private verzekeringsmaatschappijen. Dat zijn grote spelers op de markt en we weten dat deze regering altijd aan hun kant staat. Ze wil ook niets liever dan zoveel mogelijk publieke sectoren privatiseren. Dat geldt ook voor de sociale zekerheid. Men wil daar naar een soort minimum dienstverlening gaan.

“Contract in enkele kliks”, lees je op de site van VIVAY. Verzekeringen afsluiten wordt kinderspel.

Karel Meganck. De intrede van deze producten betekent ook een nieuwe stap in de digitalisering van de sector. De verzekeringen in het pakket VIVAY worden digitaal afgesloten. Er komt geen tussenpersoon meer bij te pas. Een paar klikken volstaan inderdaad. Je hoeft maar een paar vragen te beantwoorden, aan te geven welke formule je verkiest en je bent klaar. AG Insurance heeft externe mensen ingehuurd die tot 22 uur telefonisch op eventuele vragen kunnen antwoorden. Maar dat zijn geen professionele mensen uit de sector.

De digitalisering heeft ook gevolgen voor de werknemers van verzekeringsmaatschappijen. Als de trend zich doorzet, is er op termijn minder personeel nodig. Bij AG Insurance wordt nu bijvoorbeeld het hele interne postsysteem opgedoekt. De mensen die daarin werken, moeten eventueel elders in het bedrijf tewerkgesteld worden, maar het spreekt voor zich dat er niet voor iedereen een nieuwe plek zal zijn.

Zitten deze nieuwe verzekeringsvormen ook bij andere maatschappijen in de lift?

Karel Meganck. AG Insurance is op dit moment de enige maatschappij die dit soort nieuwe producten uitbrengt. Maar als andere maatschappijen merken dat er interesse is en dat het opbrengt, dan worden nieuwe producten meestal snel gekopieerd. Het is een testcase. Nieuwe markten zoeken om groei te creëren. AG Insurance wil zich profileren als een modern bedrijf met een coole, hippe stijl. “Supporters van jouw leven” is een huisslogan die dat goed illustreert.

De maatschappij richt zich bijvoorbeeld ook naar jongeren met specifieke producten onder de naam YONGO. “Met YONGO leren je kinderen spelenderwijs sparen en beleggen”, lees je op de site. Klinkt leuk, maar daar zitten formules tussen waarbij het gaat om risicobeleggingen en er dus ook geld verloren kan worden. Daar begeeft AG Insurance zich toch op een terrein dat ethische vragen oproept.

Valt het al in te schatten of die nieuwe producten succesvol zijn?

Karel Meganck. Daarvoor is het nog te vroeg. VIVAY werd pas eind augustus gelanceerd, voor YONGO moet de promocampagne nog starten. De producten van VIVAY werden eerst voorgesteld aan het personeel. Dat was zeker geen onverdeeld succes. Vooral bij de verzekering voor vrouwen die met kanker te maken krijgen werden wel wat wenkbrauwen gefronst. Over het algemeen werd het promomateriaal ook wel erg somber bevonden. Er wordt heel erg ingespeeld op angst en onzekerheid.

Waar zou voor de private verzekeringssector de grens van het werkterrein moeten liggen?

Karel Meganck. Als het van mij persoonlijk afhangt, mag alles genationaliseerd worden. Zelfs een autoverzekering of een brandverzekering. Waarom moet daar winst op gemaakt worden? Waarom moet er winst gemaakt worden op de kleine en grote rampen die mensen overkomen? Zeker wanneer het gaat om verzekeringen die door de overheid opgelegd worden.

Maar waar ligt de rode lijn? Er mogen zeker geen extra activiteiten bij komen die op het vlak van de sociale zekerheid komen. En als het even kan, mag wat er nu al op dat vlak zit opnieuw geïntegreerd worden in de sociale zekerheid. Op dit moment is dat zeker nog geen evidente discussie, ook niet voor het personeel van de verzekeringsmaatschappijen.

Maar eigenlijk moet de rode lijn aan de kant van de overheid getrokken worden. Als zij een leegte laat, hoe wil je dan voorkomen dat private ondernemers daar inspringen. Je moet die leegte niet creëren.

Hoe groter de private maatschappijen worden, hoe groter ook hun invloed wordt op het overheidsbeleid. Op vlak van gezondheid en pensioen zou de overheid voldoende moeten bieden om een behoorlijk leven te leiden en niet in de schulden te moeten sukkelen.

Dit artikel komt uit het magazine Solidair van november  2017. Abonnement.