Winkels open tot 22 uur: virus bestrijden of rechten van werknemers afbreken?

"Ik verbind mij ertoe om alleen beslissingen te nemen om de crisis aan te pakken”, zei premier Sophie Wilmes. Maar op 18 maart vaardigt ze een ministerieel besluit uit waardoor winkels van 7 tot 22 uur open kunnen zijn. Ze krabbelde dan wel terug, toch wordt gevreesd dat achter de strijd tegen het virus een asociale agenda schuilt.
 

Het personeel van de voedingswinkels zit op het tandvlees. Op het internet krioelt het van foto's van lege rekken van pasta, bloem, melk en toiletpapier. Maar achter de schermen heeft dit personeel ook hard gewerkt om de schappen aan te vullen en de nodige sociale afstand te organiseren. Daarnaast komen ze ook ontelbare keren onbeschermd in contact met de klanten.
Velen zijn helemaal op en zeggen dat ook. Geen wonder dat initiatieven om voor dit onmisbare personeel te applaudisseren op het net floreren.

De regering heeft een eigen manier gevonden om die werknemers te bedanken. Niet met een premie van 1000 euro, zoals in Frankrijk, maar met een beslissing om late openingen toe te staan. Na een storm van protest lijkt de eerste minister terug te krabbelen. Vanochtend stuurde ze een tweet om de situatie te verduidelijken: volgens haar was het ministerieel besluit opgesteld “voor alle bestaande situaties” en niet om alle openingsuren zonder overleg te verlengen. Ze kondigde ook aan dat de tekst op het einde van de week in die zin zou worden aangepast.

Een niet overlegde beslissing die werknemers op stang jaagt

Het nieuws deed de arbeiders steigeren. Danaé Michaux, ACV-vakbondsafgevaardigde bij Colruyt, schrijft op Facebook: "Ik ben echt woedend! Terwijl ik al weken tientallen getuigenissen hoor van uitgeputte arbeiders die vragen om de openingstijden te verkorten, om beter beschermd te worden, om een bonus van 1000 euro te krijgen zoals in Frankrijk,... komt deze kl... regering met een dergelijke beslissing af? 't Zal gaan zeker?!” In plaats van ervoor te zorgen dat de werknemers minder risico lopen om besmet  te worden, breidt men de openingsuren uit, wat het risico precies verhoogt.

Deze maatregel werd genomen zonder enig overleg met de vakbonden

Is het om klanten hun boodschappen te laten doen? Helemaal niet, zeggen de vakbonden. “Deze maatregel werd genomen zonder enig overleg met de vakbonden in de sector", aldus Myriam Delmée, voorzitster van de BBTK (de bediendenvakbond van het ABVV). "De lobbymachine van Comeos, de werkgeversfederatie van de handel en diensten, heeft weer eens op volle toeren gedraaid. Vorige week beklemtoonde de minister van Werk dat er geen vraag was en dat ze geen enkele afwijking ging toestaan zolang de sociale partners van de sector dat niet samen zouden aanvragen. De volmachten hebben haar en haar collega's duidelijk vleugels gegeven. Het toont aan dat de volmachten kunnen worden misbruikt en de vijand van de (sociale) democratie kunnen zijn!"

Irène Pêtre, voormalig nationaal bestendig secretaris van het ACV voor de handel, kent de sector zeer goed. “Je moet weten dat de verlenging van de openingstijden van de winkels een oude en terugkerende eis is van de supermarktbazen. De vakbonden hebben het nooit aanvaard, omdat het onder andere alleen maar deeltijdse banen en studentenovereenkomsten creëert. De afgelopen dagen hebben de vakbonden opgeroepen tot een tijdelijke verkorting van de openingstijden om het personeel te ontzien. Comeos weigerde een sectoraal akkoord hierover. Ze hadden blijkbaar dus al een akkoord met deze ultra-liberale crisisregering om de openingstijden van 7 tot 22 uur te verlengen."

De afgevaardigden in de winkels vinden dat de gezondheid van de werknemers weer eens op de tweede plaats komt. Terwijl volgens de krant L'Echo de verkoop op 12 maart een sprong van 275% maakte ten aanzien van de normale verkoop, op 17 maart meer dan 200%.

Vorige week wilde de Comeos-lobby vasthouden aan de opening op zondag.  Die maatregel is alleen van toepassing in de zogenaamde "toeristische" gebieden, die er door de afzondering nu volledig verlaten bij liggen. Vandaag beweert diezelfde lobby, met de hand op het hart, dat de openingstijden van de voedingswinkels verlengen niet op de agenda staat. Maar de werknemers en hun vakbonden weten heel goed dat Comeos de coronacrisis en de volmachten wil aangrijpen om maatregelen te verkrijgen die ook na de crisis zullen gelden.  

Geen ruimte voor een asociale agenda

Dit nieuws komt slechts enkele uren voor de Kamer op donderdag 26 maart over de volmachten stemt. De volmachten staan de regering toe om maatregelen te nemen via koninklijk besluit. Officieel moeten de volmachten toelaten dat de regering "snel de nodige maatregelen kan treffen in het kader van de coronaviruspandemie", op gebieden als het garanderen van de volksgezondheid, het bijstaan van de financiële sector en het aanpassen van het arbeidsrecht.

Dit besluit toont aan dat men gebruik maakt van de crisis om een asociale agenda door te duwen

“De uitbreiding van de opening van de winkels bevestigt dus onze vrees",  zegt Raoul Hedebouw, woordvoerder van de PVDA en fractieleider in het federaal parlement. "Dit besluit toont aan dat men, naast de onmisbare maatregelen die in deze gezondheidscrisis moeten worden genomen, gebruik maakt van de crisis om een asociale agenda door te duwen. Als straks met de volmachten wordt ingestemd, is er geen debat en geen oppositie meer. Dit is onaanvaardbaar.” Het besluit werd dan wel niet in het kader van de volmachten genomen, maar het geeft in elk geval aan welke kant de regering heeft gekozen, en vooral wie daarvoor de prijs betaalt.