“Wij komen op straat voor de toekomst van alle kinderen”

Babette Vandaele en Jonas Soete zijn jonge, enthousiaste leerkrachten. Ze doen hun werk met passie en plezier. Maar of dat ook zo zal kunnen blijven, daarover maken ze zich zorgen. De maatregelen van de nieuwe regering dreigen alles op de helling te zetten. Maar ze geven zich niet zomaar gewonnen: “Samen met een brede beweging gaan we verandering afdwingen.”

In januari staakte een kwart van alle leerkrachten. Met 47.000 waren ze. En ook in februari kwamen ze met duizenden op straat tegen de plannen van de kersverse Arizona-regering. De regering gaat hun pensioenen immers met de hakbijl te lijf. Leerkrachten verliezen met deze plannen tot 20% van hun pensioen.

Twee jonge leerkrachten, Jonas en Babette, kwamen voor het eerst samen met hun collega’s op straat. Jonas Soete is 23 jaar en geeft les in het vierde leerjaar van een basisschool. In de strijd tegen Arizona werd hij vakbondsafgevaardigde voor ACOD-onderwijs. Babette Vandaele is 27 jaar, kleuterleidster van opleiding en geeft les in het derde jaar buitengewoon onderwijs. Ze is militante bij COV.

Jullie kwamen samen met 100.000 mensen op straat tegen de plannen van de Arizona-regering. Waarom zijn leerkrachten zo kwaad?

Jonas Soete. In de eerste plaats natuurlijk omwille van de afbraak van de pensioenen. Leerkrachten zouden elke maand honderden euro’s pensioen verliezen. Je start je loopbaan met de boodschap: het is een zware job, maar je kan wel rekenen op een goed pensioen. En dan gaan ze dat gewoon afpakken.

Babette Vandaele. Ik vind dat ik een pensioen mag krijgen waarvan ik kan leven. Ik word kwaad als De Wever zegt: “We kunnen geen cadeaus meer blijven geven.” Een pensioen is geen cadeau, dat is iets waar je heel je carrière voor hebt gewerkt en bijgedragen.

Jullie zijn 27 en 23. Liggen jullie nu al wakker van jullie pensioen?

Jonas Soete. Het is net onze generatie die het meest zal geraakt worden door de maatregelen van deze regering. De plannen worden gaandeweg ingevoerd tot 2062. Wie vanaf dan met pensioen gaat, heeft het laagste pensioen. Dat zijn wij.

Babette Vandaele. Jong en oud hebben mee betoogd. Mijn mama is boven de 50 jaar, ook in haar pensioen zal gesnoeid worden. Maar ze heeft er wel heel haar leven hoge bijdragen voor betaald. En veel collega’s komen natuurlijk niet alleen op straat voor de pensioenen. Het water staat ons aan de lippen, dit is de druppel te veel.

De regering zegt: “De verschillen tussen de pensioenen van ambtenaren en werknemers in de privé zijn te groot, dus moeten de pensioenen van leerkrachten omlaag.”

Jonas Soete. Ik vind die uitspraak echt gedurfd uit de mond van mensen die zelf een pensioen van 8000 euro opstrijken. Leerkrachten hebben een goed pensioen, maar in vergelijking met politici is dat echt peanuts. De oplossing is niet om onze pensioenen naar beneden te trekken, maar die van de privé omhoog. Maak van de pensioenen van leerkrachten het voorbeeld van hoe het wel kan, in plaats van alles af te breken tot het laagste niveau. Woonzorgcentra kosten veel meer dan een gemiddeld pensioen.

Babette Vandaele. Iemand die een hele carrière als kinderverzorgster heeft gewerkt, verdient ook een deftig pensioen. Ze willen ons tegen elkaar opzetten. Maar we laten ons niet doen. Wij waren samen met de kinderverzorgsters op de betoging. De regering wil ons ook allemaal langer laten werken voor dat lager pensioen. Je zou mij soms moeten zien lopen achter kinderen, pampers verversen, ... Ik zie mezelf dat niet doen tot mijn 67. En niemand zegt hoe we dat haalbaar gaan houden. Want je wil toch ook geen uitgebluste kleuterleidster die de kinderen niet meer kan verversen? Nu al worden de oudere leerkrachten ziek omdat het niet meer haalbaar is.

Maar de pensioenen zijn niet betaalbaar, zegt de regering.

Jonas Soete. Als ze niet betaalbaar zijn, moeten politici misschien bij zichzelf beginnen. Dat zou hen alleszins al dichter bij de werkelijkheid brengen. Er is geld, er is nog nooit zoveel rijkdom geweest, alleen zit het bij een kleine groep mensen en ze weigeren het daar te gaan halen. Er komt een meerwaardebelasting, maar de 1% rijksten blijft buiten schot. Dat is een keuze. Ze willen de gewone mensen uitpersen om toch maar niet aan de allerrijksten te raken.

Babette Vandaele. Er zijn miljarden uit onze sociale zekerheid gehaald om aan grote bedrijven te geven. Als daar geld voor is, dan toch ook voor onze pensioenen? Het zijn wij die de kinderen onderwijs geven, het zijn de vuilnismannen die zorgen dat het proper is. Wij doen de wereld draaien. Tijdens de coronacrisis konden ze plots 4 miljard euro steun voor de bedrijven vrijmaken, en nu zou er geen geld zijn voor de sociale zekerheid? Ik vind dat vreemd, mensen stellen zich daar terecht vragen bij.

Jonas Soete. En er zijn blijkbaar wel miljarden om uit te geven aan bommen. Er is geld genoeg, maar ze steken het liever in oorlog dan in mensen.

Jullie zeggen dat het pensioen vooral de druppel is. Wat loopt er dan allemaal mis in het onderwijs?

Babette Vandaele. Er is een groot lerarentekort door de hoge werkdruk. Ik zie collega’s uitvallen. Op elke school waar ik gewerkt heb, was er minstens één leerkracht thuis met een burn-out. Maar mensen stoppen ook omdat ze een job vinden die minder zwaar is. En dan moeten wij inspringen om de gaten te vullen, want er worden geen vervangers gevonden. Soms lijkt het wel alsof onze job bestaat uit het vervangen van collega’s die wegvallen. Iedereen neemt er extra opdrachten bij.

Jonas Soete. Er gebeurt niks om de job aantrekkelijker te maken. Federaal worden de pensioenen verlaagd en Vlaams komen er wat lapmiddelen, zoals gepensioneerden vragen om terug voor de klas te komen staan. Maar het onderwijs heeft kleinere klassen nodig en minder papierwerk. Daar wordt niks over gezegd. Dat frustreert mensen in het onderwijs, er wordt niet naar ons geluisterd.

Babette Vandaele. De gebouwen waarin wij werken, dat is ook echt bric-a-brac. En daar steek je dan kwetsbare leerlingen in. We hebben geen aangepast materiaal of speelgoed, daar zijn geen middelen voor. We kopen dus met ons eigen geld schoolmateriaal. We hebben bijvoorbeeld aangepaste stoelen met een rem nodig voor sommige kinderen. Maar daar is geen geld voor, dus maken wij stoelen vast met fietsrekkers of sjaals. Waar zijn we mee bezig?

Je moet wel gek zijn om leerkracht te worden, zo te horen.

Babette Vandaele. Begrijp me niet verkeerd, ik krijg ook veel voldoening van mijn job. Ik zie mezelf geen andere job doen. Al mijn collega’s doen het net als ik met passie. Dat kan niet anders, want je wil vooruit met de kinderen. Maar er wordt te weinig naar onze verzuchtingen geluisterd. Het moet mogelijk zijn om de job blijvend te doen. Mensen moeten niet alleen met goesting starten, maar ook blijven.

Jonas Soete. Het is een enorm belangrijke job. De kinderen die wij in onze klas hebben, zijn de toekomst. Ik vind het echt schrijnend dat daar niet meer middelen naartoe gaan. Het is zalig om te merken dat ik iets kan betekenen voor die leerlingen. Op die momenten doe ik mijn job echt het allerliefst.

Er is een grote bezorgdheid over de dalende kwaliteit in ons onderwijs.

Jonas Soete. We hebben echt kleinere klassen nodig, waardoor er meer begeleiding is. Ik heb 23 leerlingen en sta heel vaak met een andere collega samen voor de klas. Maar zelfs met twee is dat moeilijk. De meeste leerkrachten staan alleen voor zo'n klas. 23 leerlingen op één lesuur, dat is twee minuten tijd per leerling. En dan heb je nog geen algemene uitleg kunnen geven. Zo gaan we het niveau niet omhoog krijgen.

Babette Vandaele. Ik heb nog een klas gehad van 31 kleuters. Ik vraag mij echt af hoe ik dat heb overleefd (lacht). Na zo’n dag moest ik echt nadenken of ik nu met elk kind gebabbeld had. Want een kleutertje verdient de individuele aandacht van de begeleider. En dat was dan niet zo. Hoe gaan die dan bijleren? Hoe gaan die dan een taal leren?

Jonas Soete. Ik kijk graag naar Scandinavische landen, die het beter doen op vlak van kwaliteit. Kinderen krijgen daar een bredere basis, met kunst, sport, ... Hier wordt enkel gefocust op wiskunde en taal. Maar een kind ontwikkelt volledig als persoon, in alle facetten, niet alleen door de maaltafels te drillen. Dat laatste is belangrijk, ik doe elke dag mijn best opdat ze hun maaltafels kennen. Maar dat is niet genoeg. Kinderen moeten volledig ontplooien en zich goed voelen om ook echt te kunnen bijleren.

Opvoeding wordt heel individueel gezien, maar de school is een deel van de samenleving en het zou een plek moeten zijn waar iedereen tot recht kan komen, ongeacht wat je thuissituatie is. Dat is echt het omgekeerde van de maatschappijvisie die ze nu naar voor schuiven en die zegt dat het allemaal de schuld is van de ouders en dat de school zo weinig mogelijk moet doen.

Ik sta in een kansarme buurt en merk dat de thuissituatie voor veel leerlingen ook wel echt weegt. Ik zie zoveel onrecht en voel me machteloos. Kinderen die thuis bij opa op de bank slapen terwijl de tante met de nichtjes in één slaapkamer slaapt. De maatregelen die nu gepland zijn, gaan dat allemaal erger maken. Natuurlijk daalt de kwaliteit dan. Die kinderen zijn niet bezig met hun maaltafels. De armoede vergroot, de moeilijkheden vergroten. En dan wil de minister de ouders beboeten. Waar zijn we eigenlijk mee bezig? Wij komen echt niet alleen op straat voor ons pensioen, maar voor de toekomst van al die kinderen, van onze hele samenleving.

Hoe zie je dat dan breder?

Jonas Soete. De plannen van Arizona zullen onze leerlingen op veel vlakken raken. Ik denk aan de strengere aanpak van vluchtelingen. In mijn buurt zijn veel nieuwkomers die het nu al moeilijk hebben. Als dat nog erger wordt, komen die kinderen in een nog onzekerdere situatie terecht. Maar ik denk ook aan de besparingen op de CLB’s en de jeugdzorg. Er zijn nu al zoveel wachtlijsten. Dat heeft allemaal effect op het welzijn van de leerlingen.

Babette Vandaele. Net daarom vind ik het zo sterk dat de beweging tegen de regering zo breed is. Dat geeft me echt hoop, daar krijg ik energie van. Wij stonden niet alleen op de betoging, we stonden daar samen met sociaal werkers, mensen uit de zorg, ...

Jonas Soete. Ook met mensen uit de cultuursector, fabrieksarbeiders, mensen uit de metaalindustrie. De beweging is zo breed omdat iedereen geraakt wordt.

Babette Vandaele. En samen gaan we ook verandering kunnen afdwingen. We laten ons niet verdelen. We vechten samen voor een betere toekomst, voor onszelf maar ook voor de kinderen in onze klassen.

Line De Witte is ex-leerkracht, Vlaams parlementslid en verantwoordelijke onderwijswerkingen pvda in Vlaanderen