Waarom de Ruslandstrategie van Trump zo controversieel is

Moeten de VS als vanouds een agressieve politiek aanhouden tegenover Rusland en China, of moeten ze samen met Rusland een strategisch blok vormen tegen China? Daarover bestaat binnen het kabinet Trump onenigheid. Trump zelf heeft een duidelijke voorkeur voor optie twee.

Nog voor de regering van Donald Trump een maand in het zadel zat, moest een van de kopstukken al opstappen. Ex-generaal Michael Flynn kwam in het oog van een mediastorm terecht toen uitkwam dat hij in december, onder Obama nog, gesprekken had gevoerd met de Russische ambassadeur over de sancties tegen Rusland. Reden genoeg voor grote kranten en televisiestations om schandaal te maken. Een hele rits Democratische en zelfs enkele Republikeinse parlementsleden eisten het ontslag van Flynn. 

Ook minister van Justitie Jeff Sessions kwam in de problemen toen bleek dat ook hij had gezwegen over zijn contacten met de Russische ambassadeur. Maar wat ongetwijfeld van groter belang is dan de transparantie over hun buitenlandse contacten, is het feit dat Flynn en Sessions net als Trump nauwere banden willen met Rusland.
Politici van beide partijen zijn not amused met de koerswijziging die Trump wil doorvoeren. Voor Republikeins senator en conservatief kopstuk John McCain zou het opheffen van de sancties tegen Rusland reden genoeg zijn voor een motie van wantrouwen tegen de nieuwe president. De Democratische presidentskandidaat Hillary Clinton, de baas van de CIA en bepaalde mediagroepen gaan zo ver om te beweren dat de Russische president Vladimir Poetin zijn veiligheidsdiensten en propagandakanalen ter beschikking heeft gesteld van de kiescampagne van Trump. Op die manier is het verlies van Clinton niet aan haarzelf te wijten, maar aan inmenging van buitenaf. Als we de beroepspolitici van Washington en de traditionele media zouden geloven, is het verzoenende standpunt over Rusland dé hoofdzonde van Trump en zijn miljardairsregering.

Trumps buitenlandse strategie 

Donald Trump was niet de eerste kandidaat van het Amerikaanse establishment en een deel van de economische elite zal zich nooit kunnen verzoenen met sommige van zijn standpunten. Dat neemt niet weg dat de verkiezing van Trump en de bekendmaking van zijn kabinet vol multimiljonairs, CEO’s en bankiers een ongezien enthousiasme veroorzaakten op de Amerikaanse beurs. Blijkbaar maakte de oorspronkelijke argwaan bij de meeste grote investeerders snel plaats voor optimisme over de afschaffing van het minimumloon en de verplichte ziekteverzekering, de verlaging van de bedrijfsbelasting, de deregulering van de arbeidsmarkt, de opheffing van milieubeschermende regels en andere beleidsvoorstellen. Op één punt blijft het establishment echter tegenover de nieuwe president staan: zijn visie op buitenlands beleid. Zelfs binnen de regering is die tegenstelling zichtbaar.
Het uitgangspunt van Trump is dat de leiderspositie van de VS onder druk staat door de sterke opkomst van China. Trump redeneert dat China nu de hoofdvijand is. Tot nu toe was de strategie van de Amerikaanse regering om zowel tegen China als Rusland – de tweede en vierde militaire grootmachten ter wereld - maatregelen te nemen. Voorlopig behoudt de VS zo de bovenhand. Maar die aanpak drijft de twee Aziatische reuzen naar elkaar toe. Zo onderhandelt China sinds enkele jaren met Moskou over het ambitieuze investeringsproject OBOR, dat een nieuwe zijderoute wil aanleggen tussen China en Europa met onder meer een landroute tussen Shanghai en Parijs, dwars door Rusland heen. 

Trump wil daarom het roer omgooien. Zijn voorstel is om vrede te sluiten met Rusland en samen een blok te vormen tegen China. Trump stelt voor om de inspanningen te concentreren op China, Iran en het Midden-Oosten. Al dertig jaar verdedigt Trump dat de VS niet de politie van de wereld moeten spelen. De Belgische journalist Michel Collon ziet vandaag opnieuw de discussie oplaaien die achter de schermen jarenlang woedde tussen Zbigniew Brzezinski en Henry Kissinger, twee invloedrijke topdiplomaten en militaire raadgevers. Obama en Clinton volgden de mening van Brzezinski, die zei dat de VS overal actief moeten zijn en zich agressief moeten opstellen tegen China en Rusland, terwijl Kissinger het een beter idee vond om Rusland op te zetten tegen China. 

Geen vredesbeleid

De verkiezing van Trump komt op een moment dat de spanningen tussen Washington en Moskou zeer hoog zijn vanwege de tegengestelde agenda’s in Oekraïne en Syrië. Het establishment is verdeeld over Trump, maar veel van de machtigste sectoren blijven achter de Brzezinski-strategie staan. De militaire industrie, rijkelijk vertegenwoordigd in de nieuwe regering, kon Trump al overtuigen om hogere militaire uitgaven te eisen van de NAVO-lidstaten en blijft hameren op het belang van militaire maatregelen tegen Rusland. Trump liet zich echter ontvallen dat hij eerder neigt naar een coalitie met Rusland om IS te verslaan in het Midden-Oosten, met de expliciete bedoeling “hun olie af te pakken”. De oorlogstaal tegen China en de Arabische landen verraadt dat Trumps nieuwe strategie niets te maken heeft met een vredesbeleid.
Het Rusland-vraagstuk heeft een reële inzet voor de Amerikaanse elite. Om hun toegang tot de buitenlandse markten te verzekeren, moet de VS de dominante militaire en economische supermacht blijven. Maar voor het Amerikaanse volk of de inwoners van de rest van de wereld is het Rusland-vraagstuk wellicht minder prangend dan pakweg de sociale of ecologische agenda van Trump en zijn kabinet.
Dat de traditionele media van de mogelijke toenadering tot Rusland hét breekpunt maken, leidt de aandacht af van de meest evidente gevaren: de miljardairsregering die haar eigen klasse vrij spel geeft om werknemers en natuur uit te buiten en het volk verdeelt met racisme, aanvallen op vrouwenrechten en allerlei leugens en demagogie. 

Dit artikel komt uit het maandblad Solidair van april  2017. Abonnement.