Waarom blijven de Verenigde Staten pal achter Israël staan?

Het lijkt wel of de VS Israël altijd in bescherming nemen. Sterker nog, ze zijn ook nog eens de belangrijkste wapenleverancier. Waarom steunen de VS Israël zo door dik en dun?

“Als Israël niet bestond, dan zouden we het moeten uitvinden”, zei VS-president Joe Biden herhaaldelijk. Sinds de start van de oorlog in Gaza kreeg Israël al bijna 20 miljard dollar militaire steun vanuit Washington. Zonder die steun zou het Israëlisch leger het nooit zolang hebben uitgehouden, zeggen hooggeplaatste Israëlische officieren.

Lees ook het artikel “Israël, de 51ste staat van de VS” in het winternummer van Lava

Zelfs toen verschillende mensenrechtenexperts van de Verenigde Naties de oorlog in Gaza als een genocide benoemden en mensenrechtenorganisaties erop wezen dat Amerikaanse wapens gebruikt werden voor oorlogsmisdaden, kon dat de stroom aan militaire steun niet stoppen. Komt dat door de grote invloed van Israël op de Amerikaanse politiek? Of dient Israël de belangen van de machthebbers in de Verenigde Staten? Een analyse van de feiten brengt ons bij die laatste optie.

Handelsroutes en olie

Het Midden-Oosten, waar Israël zich bevindt, kwam aan die naam omdat het op de handelsroute ligt tussen West-Europa en de voormalige kolonies in “het Oosten”. De regio is nog altijd een belangrijke handelsroute. Denk maar aan het Suezkanaal. Twaalf procent van de wereldhandel passeert door dat ene kanaal. Maar de regio is daarnaast ook van belang omdat hij meer dan de helft van de wereldwijde olie- en gasreserves herbergt. Sinds de 19de eeuw zijn deze brandstoffen een belangrijke bron van rijkdom in de kapitalistische wereldeconomie.

Het jaar van de watermeloen

Voor de VS, de belangrijkste supermacht sinds de Tweede Wereldoorlog, is de controle van de olieproductie een manier om de prijzen op de wereldmarkt te kunnen beïnvloeden. Het is ook een manier om de concurrenten de loef af te steken. China is bijvoorbeeld voor de helft van de oliebevoorrading afhankelijk van het Midden-Oosten. Wie die regio controleert, heeft dus ook een invloed op de verdere ontwikkeling van China.

Om controle te verwerven over de olie hadden de VS al sinds de jaren 1930 een hechte band opgebouwd met de dictatuur van de koninklijke familie Saud in Saoedi-Arabië. Tot 1979 was ook in Iran een VS-gezinde dictator aan de macht. Toen die werd verdreven, hadden de VS al een nieuwe pion in de regio: Israël. De relatie tussen beide kan sindsdien niet meer stuk en uit zich vooral in intense militaire samenwerking en steun.

Lees verder onder de video

Een koloniale apartheidsstaat

Israël ontstond uit nederzettingen van joodse kolonisten uit Europa. In 1948 verdreven hun milities 750.000 Palestijnen om Israël op te richten en leefden voortaan in constante staat van oorlog met hun Arabische buren. Officieel is Israël de staat van alle joden, waar ook ter wereld. Palestijnen die er al woonden, worden erkend als staatsburgers maar kunnen niet de Israëlische nationaliteit krijgen. Dat is enkel aan joden voorbehouden.

Alle joden die zich in Israël willen vestigen, kunnen zeer eenvoudig ook het staatsburgerschap krijgen. De Israëlische premier Netanyahu verwoordt het zo: “Israël is niet de staat van alle burgers (…) maar de natiestaat van het joodse volk en enkel van hen.” Op die manier ontstond dus een staat met een structureel onderscheid tussen eersterangs- en tweederangsburgers. Vandaar dat mensenrechtenorganisaties het over apartheid hebben. Net zoals vroeger in Zuid-Afrika hebben we een staat van kolonisten, waarvan de dominante groep zich continu bedreigd voelt door de Palestijnen en de buurlanden.

Gaza: “Dit is een oorlog tegen gezondheidszorg, niet tegen terrorisme”

Dat creëert een ideale hefboom voor een supermacht om er de regio mee te overheersen. De kracht van die hefboom schuilt in een zeer gemilitariseerde samenleving. Het IDF, de Israel Defense Force, speelt een grote rol in het leven van alle burgers. Met ongeveer 180.000 beroepssoldaten staat het land in de top 10 van de wereld. Bovendien moet elke Israëlische jongere van joodse oorsprong op 18 jaar een dienstplicht vervullen van 32 maanden voor jongens en 24 maanden voor meisjes. Het land komt op nummer 15 in de lijst van de landen die het meest uitgeven aan defensie, zo’n 23,4 miljard dollar per jaar. In vergelijking met de grootte van zijn economie staat het met bijna 5% van het bruto binnenlands product zelfs nog boven de VS.

Bijzonder is dat dit enorme defensiebudget voor een belangrijk deel gefinancierd wordt door een ander land, de VS. De Israëlische wapenindustrie is een van de sleutelsectoren van de economie en wordt gedomineerd door drie bedrijven, waarvan twee staatsbedrijven. De laatste jaren wordt bewust ook geïnvesteerd in kleinere startups in functie van innovatie, in nauwe samenwerking met de VS. Ook dat betekent een meerwaarde voor Washington. Wat nu getest wordt in Gaza, kunnen de VS later toepassen in andere oorlogsgebieden.

Veranderende wereldverhoudingen

Recente ontwikkelingen baren de VS zorgen. China krijgt meer en meer invloed in het Midden-Oosten. Saoedi-Arabië, al sinds de jaren 1930 een trouwe bondgenoot in de regio, laat zich niet meer zo makkelijk sturen. Het is nu zelfs lid geworden van de BRICS+, het samenwerkingsverband dat werd opgestart door Brazilië, Rusland, India, China en Zuid-Afrika. Dat verklaart waarom Israël voor de VS zo belangrijk blijft. Enerzijds kan Israël niet overleven zonder de financiële en politieke steun uit Washington, anderzijds hebben de VS hun hefboom nodig om hun belangen in de regio te verdedigen.

Over de nieuwe wereldverhoudingen: lees Muiterij, het laatste boek van Peter Mertens.

Daarbij komen ze echter meer en meer geïsoleerd te staan. Sinds de start van de oorlog moesten de VS al vijf keer een veto gebruiken in de VN-Veiligheidsraad om Israël te beschermen. Als er in de Algemene Vergadering van de VN gestemd wordt over Palestina vinden de VS en Israël meestal niet meer dan een handvol medestanders. Zuid-Afrika durfde het zelfs aan om een procedure in te spannen tegen Israël bij het Internationaal Gerechtshof. De genocide in Gaza en de oorlog in de regio zijn verschrikkelijk, maar legt misschien ook tekenen bloot van nieuwe wereldverhoudingen.