Voetbal: "Super League" voor de superrijken

De eigenaars van de rijkste clubs van Europa halen een van hun oude projecten uit de kast: een "Super League" uitsluitend voor eigen clubs. En de anderen? Er is geen plek voor iedereen in de foot-business, volgens hen. Maar er is veel verzet tegen het project.

Het belang voor de rijke clubs ligt bij het massale financiële manna van de televisierechten voor de Champions League, de belangrijkste Europese competitie. Die rechten zouden hoofdzakelijk voorbehouden worden voor de "stichtende leden". De Amerikaanse bank JP Morgan Chase staat klaar om 5 miljard euro in het project te pompen. Voorlopig kan de UEFA, de Europese voetbalunie, die alle officiële competities organiseert, "slechts" 3,25  miljard aan alle competities uitgeven.

Voor de deelnemende clubs zou dit neerkomen op een opbrengst van 350 miljoen euro alleen al om aan het tornooi deel te nemen, met de mogelijkheid om daar nog zo'n 250 miljoen aan toe te voegen, naargelang de behaalde resultaten. Ter vergelijking: Liverpool, dat in 2019 de Champions League won, ontving 111 miljoen euro aan prijzengeld voor die overwinning.

Clubs krap bij kas

De financiële situatie van de "grote" clubs is niet rooskleurig. Velen van hen zitten zwaar in de schulden door hun waanzinnige uitgaven om de best mogelijke samenstelling te verkrijgen. Het meest opvallende voorbeeld is FC Barcelona, waarvan de schuld wordt geraamd op meer dan 1 miljard euro.

Uiteraard heeft de pandemie de situatie geen goed gedaan. De nationale en Europese competities werden in 2020 een paar maanden geschorst en sindsdien vinden de wedstrijden plaats zonder toeschouwers. Zo daalden de inkomsten voor alle clubs.

Bedenk wel dat in de sport in het algemeen, en in het voetbal in het bijzonder, winst maken niet het doel is. Het gaat om resultaten behalen, wedstrijden winnen. Zo kunnen sappige contracten binnengerijfd worden van sponsors, TV-stations, adverteerders, ... die ten goede komen aan figuren uit de entourage van het team, zoals bijvoorbeeld spelersmakelaars.

In deze waanzinnige prestatierace zijn sommigen bereid om alle spaarvarkens open te breken. In tien jaar tijd gaf Manchester City kwistig geld uit ten behoeve van een personeelsbestand dat in totaal meer dan een miljard euro kostte. De club wordt op de voet gevolgd door Paris Saint-Germain (PSG), dat 913 miljoen uitgaf, en Real de Madrid met 902 miljoen. Dit moet volstaan voor een palmares van topprestaties.

Daarnaast zijn er ook erg zorgwekkende situaties. Zo zijn in Frankrijk vier van de "historische" topploegen van het land bijna failliet: Olympique de Marseille, Girondins de Bordeaux, AS Saint-Etienne en Losc de Lille.

Een proces dat door Covid-19 versneld werd. PSG verloor het afgelopen seizoen 126 miljoen euro, hoewel het landskampioen werd en de finale van de Champions League haalde. Porto komt daar vlak na met een tekort van 116 miljoen en Juventus uit Turijn met een uitgave van 90 miljoen.

De Super League roept algemene weerstand op

Er is veel tegenstand tegen het Super League-project. De FIFA en de UEFA, die het monopolie op transnationale competities én de sleutel van de kassa willen behouden - dreigden: "Elke club of speler die bij een dergelijke competitie betrokken is, zou derhalve worden uitgesloten van deelname aan elke door de FIFA of de confederaties georganiseerde competitie." Geen nationaal team dus voor de voetballers van deze teams. Ook geen kampioenschap.

Ook bij de supporters is dit project niet welkom. Tijdens het Europees Fancongres 2020 in Lissabon herhaalden de supporters dat zij voorstander zijn van open competities, met promotie en degradatie tussen divisies.

Javier Tebas, voorzitter van de Spaanse federatie, beweert in een interview in oktober 2020 dat het project niet zal slagen: "De clubs zijn belangrijk en in Spanje zijn 18 clubs (uit D1, van de 20, n.v.d.r.) tegen dit project gekant. Ook in Duitsland zijn er 18 tegen, in Engeland denk ik 16. Men kan niet tegen het structurele model van het Europese voetbal ingaan. Omdat men zo een oorlog zou ontketenen met alle instellingen van het wereldvoetbal."

Storm in een glas water?

Wat is de toekomst van dit zoveelste Super League-project? Het verzet ertegen is algemeen. Het zal moeilijk worden om deze competitie snel op te starten. Tot 2024 zijn de felbegeerde televisierechten aan de UEFA toegewezen.

Hoewel het onwaarschijnlijk is dat de Super League er op korte termijn komt, zullen de pogingen om hem op te richten allicht van invloed zijn op de wijzigingen in de Champions League voor 2024, die nu worden besproken. In plaats van terug te keren naar een populair voetbal, zakken de organiserende federaties of confederaties dieper weg in de "footbusiness", met of zonder Super League, en proberen zij de "grote" clubs (waarvan de wedstrijden over de hele wereld worden bekeken) te bevoordelen. Zoals de Franse sporteconoom Pierre Rondeau stelt: "De topclubs worden nog steeds goed betaald, ongeacht hun sportieve prestaties, en dit beperkt automatisch de beloning van andere clubs. (...) Gezien de zeer sterke correlatie tussen inkomen en prestatie, wordt op die manier deze dominantie in stand gehouden."

Foto ondertitels