“Ik rust niet voor de waarheid over de dood van mijn zoon bovenkomt”

Het  is drie jaar geleden dat German Pacheco Dirix (30) en William Van Robbroeck (29) om het leven kwamen bij een explosie in de raffinaderij van Total in Antwerpen. Wat een routineklus moest worden – het injecteren van een dichtingsklem – werd de twee fataal. Sinds die dag voert Guido Dirix, vader van German, een eenzame strijd: de verantwoordelijken moeten hun fouten erkennen.  

Ik ontmoet Guido Dirix de dag voor de trieste derde verjaardag van de dood van German en William. Het regent pijpenstelen. “Wat een weer heb je meegebracht. Ik hoop dat het morgen droog blijft.” Morgen trekt Guido namelijk naar Total. Om er de dood van German en William te herdenken en het bedrijf opnieuw te confronteren met de verantwoordelijkheden die het nu al drie jaar lang probeert weg te moffelen. Guido toont het pas gedrukte spandoek dat hij aan de bedrijfspoort zal bevestigen, met daarop de foto’s van de twee onfortuinlijke kerels. “Dat zal ik blijven doen, elk jaar opnieuw, tot het recht is geschied.”

Onmiddellijk na het ongeval heeft Total een eigen onderzoek ingesteld. Wat was de conclusie daarvan?

Guido Dirix. Dat het een geval van overmacht was. Ik heb toen mails gekregen van mensen bij Total die mij schreven dat die conclusie niet eerlijk was. Maar er is door het arbeidsauditoraat geen onafhankelijk onderzoek gevoerd. Dat maakt mij heel kwaad. Ze hebben dat rapport van Total gewoon klakkeloos overgenomen en wilden de zaak verticaal klasseren. Het belastinggeld dat naar die dienst gaat, dient dus gewoon om te zeggen dat er niets gebeurd is. 

Ik weet het niet, maar ik vrees dat daar politieke druk mee gemoeid is. Het zijn grote jongens, dus laat ze maar met rust. De eerste keer dat ik de arbeidsauditeur ontmoette, zei die vlakaf: “Weet je wel tegen wie je bezig bent?” Dan weet je wel hoe laat het is. Weet je wat het sterkste is dat ik heb meegemaakt? Monica De Coninck, destijds minister van Werk, woont om de hoek bij de baas van Leak Repair, het bedrijf waarvoor mijn zoon werkte. Na het ongeval ging ze aan hem vragen of ze wel of niet een rouwkaartje moest sturen. Dat spreekt toch boekdelen?

Welk gevoel geeft u dat?

Guido Dirix. Ik ben razend, razend op heel het systeem. Er zijn heel veel instanties die gefaald hebben. Eerst op de dag van het ongeluk. Ik zat op mijn kantoor. De vrouw van William belde mij om te vragen of ik iets van hem of German had gehoord. Ik heb toen gebeld met de baas van German. Die zei vlakaf: “Kom maar naar huis, want je zoon is dood.” Zo hard werd het nieuws mij meegedeeld. Van slachtofferhulp hebben we niemand gezien. Later kreeg ik ook te horen dat er geen geld was voor het onderzoek. Dat is toch wel bijzonder pijnlijk. Als kleine man heb je geen rechten, je wordt in deze samenleving gewoon verwaarloosd. Mocht het gaan om de zoon van een of andere grote pief, dan zouden ze alles doen om de zaak tot op het bot uit te zoeken. Maar nu...

Hoe is het dan verder gegaan?

Guido Dirix. Ik heb zelf een gerechtelijk expert ingeschakeld. Hij heeft van het hele dossier van Total brandhout gemaakt. We hebben de arbeidsauditeur zijn bevindingen onder de neus gewreven. Na twee jaar heeft die dan gezegd dat hij niet anders meer kon dan een onderzoeksrechter aan te stellen. Die is dan een strafrechtelijk onderzoek begonnen en heeft een onafhankelijke deskundige aangesteld. Die heeft uitgemaakt dat er wel degelijk fouten gemaakt zijn, door verschillende partijen: Total, Leak Repair en ook andere betrokken bedrijven. Fouten op technisch vlak maar ook op het vlak van de veiligheid. Door al die fouten en nalatigheden samen hebben die jongens hun leven moeten geven. Maar niemand wil dat erkennen, men schuift de zwarte piet voortdurend door. Ze zijn bang voor imagoschade. Het is om ziek van te worden. 

Voor mij moet er niemand de gevangenis in, maar ik wil rechtvaardigheid. Zij spelen met de veiligheid van mensen, terwijl hun winsten gigantisch zijn. Dat aanvaard ik niet. Het is ook schandalig dat die jongens in de metaalsector gevaarlijke jobs moeten doen voor tien euro per uur. Daar riskeren ze hun leven voor. Maar dat is typisch voor Total. Alle gevaarlijke jobs worden gedaan via onderaanneming. Als er dan iets gebeurt, kan de verantwoordelijkheid makkelijk afgeschoven worden. Total heeft een nieuwe installatie neergezet ter waarde van één miljard euro. Dat is gedaan door goedkope Spaanse arbeidskrachten. Veiligheid? Dat interesseert hun niet. 

Waar sta je nu in het hele dossier?

Guido Dirix. De onderzoeksrechter zou het onderzoek stilaan moeten beëindigen en het naar de raadkamer sturen. Als het dossier daar van tafel zou geveegd worden, dan schort er echt wel iets aan ons systeem. Er is heel veel verzwegen geweest. Ze hebben niet eens het respect gehad om aan de ouders de waarheid te vertellen. Dat is ronduit schandalig. Ik wil dat het tot een strafrechtelijke zaak komt. Het enige wat ik daar verwacht, is dat de betrokken bedrijven hun fouten erkennen. Maar het zal nog een lange strijd zijn.

Is het een eenzame strijd?

Guido Dirix. Ja. Het is hard. Je moet het dossier constant persoonlijk opvolgen. Mijn advocaten doen heel goed werk, maar zij hebben nog ontelbare andere dossiers. Dus moet je alles zelf coördineren en voortdurend druk zetten, anders ben je verloren. Dat is iets wat natuurlijk niet iedereen kan. Dat is pijnlijk. Ik ben niet uit op een schadevergoeding, maar moest die er ooit toch komen, dan zou ik die investeren in een vzw die andere mensen in gelijkaardige situaties ondersteunt. De ouders van William bijvoorbeeld laten alles aan mij over, omdat ze er allemaal niet wijs uit geraken. Ik neem ze dat niet kwalijk, ze worden overmand door iets wat ze niet kunnen bevatten.

Nooit gedacht: laat maar zitten, ik geef het op?

Guido Dirix. Zeker. Soms denk ik wel eens: het hoeft allemaal niet meer. Maar ik heb ook mijn vrouw, mijn dochter, mijn kleinkinderen. En ergens in mijn hoofd is er altijd die stem die zegt: “Papa, geef het niet op.” 

Voor mijn vrouw is het ook absoluut niet makkelijk. Zij is politiek vluchteling, afkomstig uit Chili. Toen ik haar leerde kennen, had ze een zoontje van twee, German. Dankzij hem zijn we een relatie begonnen. Hij vroeg me of ik zijn papa wilde worden. Zo zijn wij dertig jaar geleden een gelukkig gezinnetje geworden. Kort daarna werd ook mijn dochter geboren, zij is er nu zevenentwintig. Mijn vrouw neemt nog altijd veel medicatie. Op tienjarige leeftijd heeft ze haar vader voor haar ogen zien sterven. Ze is uit Chili gevlucht om haar zoon een beter leven te geven. En dan moet ze dit meemaken. Het maakt haar levensmoe. 

Ook financieel is dit voor jullie een zware weg.

Guido Dirix. Op drie jaar tijd heeft het ons toch al zo’n 30.000 euro gekost. Dat is geen lachertje. We zijn ook al drie jaar niet met vakantie geweest. We hebben gewoon geen normaal leven meer. Mijn vrouw is nog altijd op ziekenkas. Zelf ben ik dat ook een jaar lang geweest. Dat hebben we mogen voelen in de afrekening van de belastingen, want van die uitkering wordt bijna niets afgehouden. Allemaal kosten waar je niet om gevraagd hebt. Maar het geld interesseert me niet. Ik eis gewoon dat er gerechtigheid komt, zodat die jongens niet voor niets gestorven zijn.

Waar vindt u de kracht om door te zetten?

Guido Dirix. Gelukkig heb ik heel veel geleerd uit mijn vakbondswerk bij Interparking. Ik heb leren strijden en vechten. Voor andere mensen ligt dat vaak anders, zij geven vaak snel op. Maar ik vind dat ons rechtssysteem zijn werk moet doen, ongeacht voor wie het is. Helaas lijkt het er sterk op dat het systeem in de eerste plaats voor de economisch belangrijke spelers werkt. Het is een schande dat je in onze samenleving als gewone mens minder rechten hebt dan een machtig iemand. Op mijn werk heeft bijvoorbeeld iemand een klein geldbedrag gestolen. Daar is een klacht over ingediend en er is een hels onderzoek naar gevoerd. Maar als er twee doden vallen, is er geen interesse. 

Ik werk nu al twintig jaar voor de vakbond. Daardoor heb ik mijn weg gevonden. De eerste keer dat ik op een ondernemingsraad kwam, deed ik het in mijn broek. Maar gaandeweg leer je dat je wel degelijk iets tegen die grote bonzen kan inbrengen. Dat is hoe ons systeem werkt. Er wordt ons geleerd om bang te zijn voor de grote jongens. Maar als je het systeem leert kennen, verdwijnt die angst. Ik ga niet staan beven omdat er een of andere minister langs komt. Ik heb teveel meegemaakt om daaraan toe te geven. Ik ben bij wijze van spreken geboren en in de schuif gegooid. Ik heb als kind nooit de warmte van een gezin gekend, ik heb mezelf moeten opvoeden. Daardoor heb ik één gevoelige snaar ontwikkeld: mijn gezin. Vroeger was ik een koele mens, keihard. Tot ik mijn vrouw leerde kennen, mijn zoon en mijn dochter. Dat gezin, dat is wat ik wil beschermen. Wat ik zelf als kind niet gekend heb, is mij nu voor een groot stuk op een onrechtvaardige manier opnieuw afgepakt. Misschien is dat mijn drijfveer.

Dit artikel komt uit het maandblad Solidair van december 2016. Abonnement.