Duitsland: rechts en extreemrechts plegen putsch tegen Die Linke in Thüringen

Het cordon sanitaire tegen de extreemrechtse neonationalisten van AfD is doorbroken in de Duitse deelstaat Thüringen. De liberaal Thomas Kemmerich wist de linkse minister-president af te zetten met de steun van de christendemocratische CDU en de AfD. Even later werd hij zelf gedwongen af te treden.

Woensdagavond ontplofte er een bom in de Duitse politiek. Een zekere Thomas Kemmerich, lokaal leider van de liberale FDP, werd in Thüringen tot minister-president verkozen met de gecombineerde stemmen van de CDU (rechts) en AfD (extreemrechts) tegen de uittredende minister-president Bodo Ramelow van de linkse partij Die Linke. Voor het eerst in de politieke geschiedenis van het land sinds de Tweede Wereldoorlog werd het hoofd van een regionaal bestuurslid gekozen bij de gratie van de neonationalisten. Een vieze geur uit de Weimarrepubliek verspreidde zich meteen over de Bondsrepubliek.

Bodo Ramelow en Die Linke waren de grote winnaars van de regionale verkiezingen in oktober, met zo'n 31% van de stemmen (een stijging met 2,8 procentpunt). De AfD kwam echter op de tweede plaats (23,4%). De uittredende linkse coalitie had geen meerderheid meer door de lage scores van de coalitiepartners van Die Linke (slechts 8,2% voor de SPD en 5,2% voor de Groenen). Aan de rechterzijde konden de CDU (21,75%) en de FDP van Kemmerich, (met slechts vijf procent stemmen met de hakken over de sloot in het Parlement geraakt) alleen op een meerderheid hopen met de stilzwijgende of expliciete steun van 22 AfD-parlementsleden. Hoewel de verleiding om een bondgenootschap met extreemrechts aan te gaan in sommige kringen al lang openlijk werd geuit, was de vorming van een echte coalitie voor de nationale leiding van zowel de CDU als de FDP altijd taboe geweest.

Vervroegde verkiezingen

Deze situatie had Bodo Ramelow de mogelijkheid gegeven om de deelstaat sinds de herfst met een minderheidscoalitie te blijven besturen. Deze stand van zaken had woensdag officieel moeten worden uitgebreid met zijn herverkiezing als minister-president. Dat was zonder te rekenen op het doorbreken van het gehavende cordon sanitaire. Dat is niet meer of minder een dijkbreuk. In Thüringen werkt AfD-leider Björn Höcke hard aan het herstel van het Duitse nationalisme, zelfs in de “Derde Rijk”-versie, wanneer hij bijvoorbeeld de “schande” van de oprichting van een Joods holocaustgedenkteken in het hart van Berlijn aan de kaak stelt. Het personage is zo misselijk dat een Duitse rechtbank, waar hij roekeloos had gepleit voor laster, vond dat hij in het openbaar kon worden omschreven als “fascist”.

Parodiërend met de liberalen, partners van Emmanuel Macron in het Europees Parlement, verspreidde Die Linke op donderdag een geelgekleurde visual op de sociale media met veel echo's van de slogan van de partij: “Liever regeren met de fascisten dan helemaal niet regeren”, maar het vermogen van de nieuwe minister-president om Thüringen effectief te regeren kwam al snel tot stilstand. Aanbiedingen aan de Groenen en de SPD om zich aan te sluiten bij een zeer grote regeringscoalitie met de twee rechtse formaties mochten niet baten. Gezien de verontwaardiging en de vele betogingen als gevolg van de omstandigheden waaronder de liberale leider aan de macht kwam. De enige uitweg ligt in het “zo snel mogelijk” organiseren van nieuwe verkiezingen, betoogde Die Linke covoorzitter Bernd Riexinger, die zich op dit punt aansloot bij Angela Merkel. Onder druk kondigde Kemmerich donderdagmiddag aan dat hij de handdoek in de ring gooide en zo de weg vrijmaakte voor vervroegde verkiezingen.

De zaak belooft het politieke spectrum nog lang wakker te schudden. De grote coalitie komt er geschokt uit. De nieuwe leiding van de SPD spreekt van “opgezet spel” en vraagt om uitleg. In de FDP heeft het aanvankelijke zielige bochtenwerk van partijleider Christian Lindner de onrust aangewakkerd. Hij zei dat hij een alliantie met de AfD verwierp, maar voelde zich machteloos tegenover “degenen die in een geheime stemming op onze kandidaat stemmen”.

Binnen de CDU wordt de voorzitster, Annegret Kramp-Karrenbauer, die in de race voor de opvolging van Merkel meer en meer wordt betwist, ervan beschuldigd “de controle te hebben verloren”. Het touwtrekken met nationalistische stromingen dreigt te verdubbelen. En terwijl bondskanselier Merkel donderdag benadrukte dat het rechts-exteemrechts-manoeuvre “onvergeeflijk” was, aarzelden de leidende leden van de CDU-fractie in de Bondsdag niet om zichzelf luidkeels te feliciteren met een “overwinning van de rede” en conservatieve waarden.

(Artikel overgenomen van L'Humanité)