De splitsing van de gezondheidszorg maakt de weg vrij voor een splitsing van de sociale zekerheid

In het akkoord dat de informateurs Paul Magnette en Bart De Wever bereikten, stond onder meer de splitsing van de gezondheidszorg. Dit is een belangrijke eis van de Vlaamse nationalisten en de VOKA (de Vlaamse werkgeversvereniging). De socialisten zeggen dat ze bereid zijn de uitvoering van het gezondheidsbeleid te splitsen, maar dat ze de financiering op federaal niveau willen houden. Dat zijn illusies: de financiering zal niet lang achterblijven. De sociale bescherming zal afgebroken worden en de weg zal worden vrijgemaakt voor een meer globale splitsing van de sociale zekerheid. 

De splitsing van de gezondheidszorg is een historische eis van de Vlaamse nationalisten. Tijdens eerdere staatshervormingen werden sommige delen van de sector al geregionaliseerd (preventie, rusthuizen, organisatie van eerstelijnsgezondheidszorg, opleiding van gezondheidspersoneel). Toch is een aanzienlijk deel nog steeds federaal: het beheer van ziekenhuizen, de thuiszorg en de ouderenzorg, de vaststelling van de tarieven, de vergoedingen, het geneesmiddelenbeleid en de arbeidsongeschiktheidsverzekering. Het gaat om zeer grote budgetten die worden beheerd door het RIZIV (het Rijksinstituut voor ziekte- en invaliditeitsverzekering). Met 31 miljard per jaar is dit de grootste uitgavenpost voor de sociale zekerheid. Dit is wat aan iedereen de mogelijkheid biedt op kwaliteitsvolle zorg. Dé grote hap waar de voorstanders van de splitsing naar lonken. 

In een resolutie die in 1999 in het Vlaams Parlement werd gestemd, verklaren de voorstanders van de splitsing dat het doel van de splitsing een efficiënter beleid is, aangepast aan elk Gewest of elke Gemeenschap, maar dat ze ook dient om een einde te maken aan "ongerechtvaardigde overdrachten" en om "de actoren verantwoordelijker te maken". Daartoe moet ook de financiering worden gesplitst. Het achterliggend idee is dat het niet aan de Vlamingen is om te betalen voor de Walen of de Brusselaars, die meer uitgeven en/of hun gezondheidszorg minder goed beheren.

Een gefaseerde oplossing om de pil makkelijker te laten slikken 

Al in 1999 stelden de Vlaamse socialisten - die vóór de resolutie hadden gestemd - een stapsgewijze regionalisering voor, om alle mogelijke tegenstanders, zowel in Vlaanderen als aan Franstalige zijde, te overtuigen. De bedoeling was het beleidsbeheer te splitsen, terwijl een vorm van federale financiering behouden bleef, op basis van enveloppen voor de Gemeenschappen of de Gewesten. Dat is ook de formule die de Vlaamse socialisten, waaronder hun voorzitter Conner Rousseau, vandaag verdedigen en waar Magnette en De Wever lijken voor te kiezen. In een interview deze zomer in Le Soir verdedigt ook de Waalse socialistische minister Pierre-Yves Dermagne de splitsing in het gezondheidsbeleid, met name de financiering van ziekenhuizen. 

In werkelijkheid zal dit slechts één stap zijn, die snel zal leiden tot de eis van volledige splitsing van de gezondheidszorg, inclusief de financiering ervan. Allereerst omdat het enveloppensysteem niet duurzaam is. De omvang van de enveloppen, die gebaseerd wordt op schattingen van de behoeften, zal gezamenlijk afgesproken moeten worden. Allesbehalve vanzelfsprekend is dat, onder meer wegens de voortdurend evoluerende behoeften. Dit kan leiden tot onderfinanciering, een afname van de kwaliteit van de zorg (zoals we nu zien bij het onderwijs aan de Franstalige kant) en zelfs tot druk op tegenstanders van de regionalisering zodat ook zij erom vragen. 

De nationalisten zullen ook snel komen aanzetten met de noodzaak om de Franstaligen "verantwoordelijk" te stellen voor het beleid dat zij voeren. Hun argument zal zijn, dat Vlamingen niet moeten betalen voor wat zij zullen omschrijven als "Franstalig wanbeheer". De splitsing, bepleit door de VOKA, zal in het nadeel van alle werkende mensen zijn. Dat de nationalisten zo hard aandringen op deze splitsing, is omdat VOKA, de vereniging van Vlaamse grote bazen, er een politieke prioriteit van heeft gemaakt. De drie concrete doelstellingen voor het grootkapitaal van deze splitsing zijn: 

1. De splitsing maakt bezuinigingen mogelijk. Momenteel gaat er jaarlijks 31 miljard naar de gezondheidszorg. De werkgevers willen graag een deel hiervan recupereren. Zoals de werkgeverskrant L'Écho opmerkt, "schuilt achter dit pleidooi [voor de regionalisering van de gezondheidszorg] vooral de wens van de Vlaamse werkgevers om te bezuinigen op de sociale uitgaven, een pil die veel gemakkelijker te slikken is voor de Vlaamse partijen".
2. Achter de bezuinigingen op de uitgaven schuilt ook de wens om sneller over te gaan tot de privatisering en commercialisering van de zorg. 
3. Het zorgt ervoor dat de deelstaten (gewesten of gemeenschappen) het beleid van activering van langdurig zieken eigenhandig kunnen bepalen. VOKA wil de jacht op langdurig zieken in Vlaanderen nog kunnen aanscherpen, om mensen te dwingen terug aan het werk te gaan en om het even welke baan te aanvaarden op straffe van sanctie.

De eenheid van de werkende klasse breken

De splitsing biedt het patronaat ook het enorme voordeel de eenheid van de vakbeweging, en dus haar kracht, te kunnen breken. We zien de effecten van eenheid of geen eenheid nu op positieve wijze bij het ziekenhuispersoneel dat overal in het land mobiliseerde en een historische herfinancieringsovereenkomst kon afdwingen, en anderzijds op negatieve wijze bij geregionaliseerde sectoren zoals de verpleeghuizen, die alleen de kruimels konden rapen op het niveau van hun respectievelijke gewesten. 
Deze splitsing zal de weg vrijmaken voor een nog grotere splitsing van de sociale zekerheid. Die zal voor alle werknemers nefast zijn, zowel voor de Franstalige als voor de Nederlandstalige. 

Laten we de solidariteit redden 

De retoriek van werkgevers en nationalisten over de zogenaamde transfers tussen de regio's houdt geen steek. De verschillen in de gezondheidsuitgaven zijn hoofdzakelijk verklaarbaar door sociaaleconomische factoren: de kwaliteit van de huisvesting, het inkomensniveau, het opleidingsniveau, enz. Het gaat niet om transfers of verschillen tussen de regio's, maar om overdrachten van een hoog naar een laag inkomen, van gezond naar ziek, tussen de jongsten en de oudsten. Dat heeft een naam: solidariteit. Dit is het principe waarop de sociale zekerheid, zoals die in ons land werd opgebouwd door de strijd van de arbeiders, is gebaseerd. 

De op federaal niveau georganiseerde collectieve zorgverzekering maakt het mogelijk om de risico's zo goed mogelijk te spreiden over zoveel mogelijk mensen, ten voordele van alle werkende mensen. Het is precies deze kracht en solidariteit die de nationalisten en het VOKA willen breken. Het akkoord tussen de socialisten en de N-VA maakt de weg vrij voor deze ontmanteling. En daarom moeten we ons hiertegen verzetten.