Cuban Five vrij

Na jaren van confrontatie en agressie kondigt de VS nu diplomatieke relaties aan met Cuba. Dit gebeurt in het kader van een historische gevangenenruil. De Cubaanse president Raúl Castro en zijn Noord-Amerikaanse collega Barack Obama leggen daarover gelijktijdig een verklaring af.

Historische ruil

Alan Gross werd sinds 2009 vastgehouden in Cuba omdat hij in opdracht van de CIA een gesofistikeerd communicatienetwerk in Cuba wou installeren. Samen met een andere agent, die bijna 20 jaar vastzit, wordt hij vandaag, woensdag 17 december vrijgelaten. 

De VS van hun kant, laten de drie overblijvende leden van de Cuban Five vrij. Deze Cubaanse agenten infiltreerden in de jaren ’90 in terroristische netwerken, die aanslagen tegen Cuba pleegden. De Vijf kregen een politiek proces, gemanipuleerd door de anti-Cubaanse maffia. In juni 2001 werden ze over de hele lijn schuldig verklaard. Samen kregen ze vier maal levenslang plus 77 jaar. Hun gevangenschap werd aangeklaagd door een brede coalitie van mensenrechtenorganisaties, advocaten, politici, artiesten en activisten. 

Twee ervan - Fernando en René - zijn recent vrijgekomen maar Gerardo Hernández, Antonio Guerrero en Ramón Labañino zaten nog steeds vastgehouden in Noord-Amerikaanse hogeveiligheidsgevangenissen. Vandaag zijn ze vrijgelaten én bevinden ze zich al in de Cubaanse hoofdstad Havana.

Solidariteitsacties hebben geloond

Cuba riep De Vijf uit tot ‘helden van de revolutie’. Ze werden gekoesterd door de Cubaanse bevolking. Overal, in de kleinste uithoeken van het land, zag je hun foto’s en posters in huiskamers, in scholen, overheidsgebouwen of op billboards. 

De vrijlating van de Cuban Five was voor de Cubaanse overheid de voorwaarde voor een verbetering van de relaties met Washington. Hun vrijlating was sinds een tiental jaar ook de belangrijkste campagne van de wereldwijde solidariteitsbeweging met Cuba. Wereldwijd waren er honderden comités in zowat alle landen die vochten voor hun vrijlating.

Onder druk van de internationale publieke opinie werden in december 2009 de straffen van drie van de Vijf verminderd. In 2013 en 2014 konden twee van hen, René González en Fernando González, terugkeren naar Cuba, na het uitzitten van hun volledige gevangenisstraf.

De jarenlange strijd van de wereldwijde ‘Free the Five’ beweging - ook heel actief in België – heeft dus eindelijk geloond. Na meer dan 16 jaar zijn de Cuban Five eindelijk vrij. Er is een eind gekomen aan hun persoonlijk leed en aan dit van hun familie.

Verbeterde relaties

De gevangenenruil maakt deel uit van een historisch akkoord tussen de VS en Cuba. Vandaag zal President Obama de vrijlating van de drie Cubanen aankondigen. Rond ongeveer dezelfde tijd zal Cubaans leider Raul Castro een speech geven in Havana. 

Er wordt verwacht dat Obama een breed scala van diplomatieke en regelgevende maatregelen met betrekking tot het VS Cubabeleid zal bekendmaken. Onder andere zal het reizen naar Cuba versoepeld worden en evenals het importeren van een beperkt aantal goederen. Voor Cuba zal het mogelijk worden om transacties te doen op de financiële markten en de VS zal Cuba schrappen op de lijst van ‘State Sponsors of Terrorism’. Cuba van zijn kant zal o.a. meer ruimte geven voor investeringen uit de VS en zal ook nog een aantal zogenaamde ‘politieke’ gevangenen vrijlaten. Officials van het Rode Kruis en mensenrechtencommissarissen van de VN zullen voortaan onbeperkt toegang krijgen tot het eiland. 

Is dit het begin van het einde van de langstdurende blokkade uit de wereldgeschiedenis? Dat is op dit moment nog niet duidelijk. De opheffing van die blokkade is namelijk niet de bevoegdheid van de VS-president maar van het Congres, en dat wordt nu gedomineerd door Republikeinen. Het is zeer de vraag of zij op een eventuele vraag van Obama zouden ingaan.
Of het tot een volledige normalisering van de relaties tussen Washington en Havana zal komen zal wellicht in de volgende maanden blijken. De komende top van de Organisatie van Amerikaanse Staten in april 2015 zou tot doorbraken kunnen leiden.

Er wordt nu al gefluisterd dat dit de meest ingrijpende verandering in het Amerikaanse beleid ten opzichte van Cuba zal zijn, sinds de instelling van de Noord-Amerikaanse blokkade tegen het eiland in 1961. 

Wordt ongetwijfeld vervolgd! 

Marc Vandepitte werkt mee met Iniciativa Cuba Socialista (ICS) en bezocht samen met Katrien Demuynck drie keer Gerardo Hernández Nordelo, een van de Cuban Five, in de gevangenis in de VS.