50 jaar Geneeskunde voor het Volk: het model van de toekomst

Geneeskunde voor het Volk, dat in heel het land 11 groepspraktijken telt, bestaat een halve eeuw. Het moment om een beetje achteruit maar vooral vooruit te kijken.

In het nieuwe nummer van Solidair (maart-april) spreken we met Janneke Ronse, voorzitter van Geneeskunde voor het volk (GVHV), en huisarts Sofie Merckx (tevens federaal parlementslid voor de PVDA). We hebben het over het belang van een kwaliteitsvolle geneeskunde die voor iedereen toegankelijk is en hoe die past in een samenleving waar de mensen voorgaan op de winst. U krijgt alvast een fragment.

Een halve eeuw Geneeskunde voor het Volk. Hoe voelt dat?

Janneke Ronse. In de eerste plaats geeft dat een groot gevoel van fierheid, zeker nu we in een enorme gezondheidscrisis zitten. We zijn heel trots op onze elf praktijken, al onze medewerkers, vrijwilligers en sympathisanten.

Sofie Merckx. Er is in die vijftig jaar veel veranderd. Het begon met een paar dokters die op een andere manier aan geneeskunde wilden doen, vandaag zijn het multidisciplinaire centra waar zo'n tweehonderdtwintig mensen werken. Eerst waren er alleen huisartsen, nu zijn er ook verpleegkundigen, psychologen, diëtisten, een professioneel onthaal, … Het was geen vluchtig ideetje, GVHV staat meer dan ooit als een huis.

Geneeskunde voor het Volk is in de coronacrisis heel actief op het terrein. Zitten jullie niet stilaan op het tandvlees?

Janneke Ronse. We hebben bij GVHV één groot voordeel, namelijk dat we collectief werken. Maar het mag natuurlijk stilaan wel stoppen.

Sofie Merckx. De gevolgen van deze crisis gaan nog jaren aanslepen. Mensen gaan nu bijvoorbeeld minder snel naar de dokter, dat gaat gevolgen hebben. Ook de psychologische gevolgen mogen we niet onderschatten. In mijn praktijk zie ik meer en meer mensen die er compleet onderdoor gaan. Als samenleving zullen we nog lang de gevolgen dragen van wat nu gebeurt. Het is daarom ook een belangrijk moment om ons af te vragen welke maatschappij we willen. Welke plaats geven we aan geestelijke gezondheidszorg? Hoe organiseren we de zorg?

Janneke Ronse. Er is nog altijd een groot gemis aan structurele preventieve structuren dicht bij de mensen, die goed kunnen monitoren wat er binnen een gemeenschap nodig is. Dat kan heel breed zijn. Misschien hebben mensen nood aan meer beweging, er is misschien een probleem van milieuvervuiling, het kan gaan over arbeidsomstandigheden, over geweld, ... Landen die over zo'n structuren beschikken, hebben veel sneller en beter kunnen reageren op de crisis. Dat is toch een les die we uit deze crisis moeten trekken.

Geneeskunde voor het Volk is uitdrukkelijk verbonden aan de PVDA. Hoe zit dat?

Janneke Ronse. “Recht op gezondheid in een gezonde maatschappij”, dat is onze baseline. Om die gezonde maatschappij te realiseren, moeten we volgens ons weg van het kapitalisme en een socialistisch model ontwikkelen. De link met de PVDA is dan ook logisch, we maken daar geen geheim van. Het is ook niet zo dat al onze medewerkers en patiënten partijleden zijn. Het is een keuze als organisatie, verder is elke medewerker en patiënt helemaal vrij om te doen wat hij of zij zelf wil.
Veel problemen die we tegenkomen, kunnen we niet oplossen tussen onze vier witte muren, maar we kunnen ze wel vertalen naar politieke dossiers en acties. Er zijn bijvoorbeeld veel mensen die het niet zien zitten om in quarantaine te gaan, omdat hun inkomen dan vermindert of omdat ze het risico lopen hun job te verliezen. Daar kan je als arts of verpleegkundige niet zoveel mee doen, maar in de vorm van een politieke eis kunnen we daar wel mee aan de slag.

Sofie Merckx. We kunnen de maatschappij niet veranderen als we de mensen niet mee krijgen. Wij zien een patiënt dan ook niet als iemand die passief binnenkomt en met een voorschrift buiten gaat. We willen met die patiënt een dialoog aangaan en samen opkomen tegen onrecht. 
Vandaag zijn bijvoorbeeld de vaccins een hot item. Er zijn er niet genoeg om de hele wereld te voorzien. Mensen vragen zich af wanneer ze gevaccineerd zullen worden. Dat is een goede gelegenheid om daarover in gesprek te gaan. Hoe komt het dat je zo lang op dat vaccin moet wachten? Dat is omwille van het monopolie van een aantal firma’s, die weigeren hun kennis te delen. Ze willen zoveel mogelijk winst scoren. Wij vragen mensen dan om de Europese petitie voor de opheffing van de patenten te tekenen (No Profit On Pandemic). Zo nodigen we hen uit om actief te zijn. In die zin is GVHV meer dan een groepspraktijk, het is een beweging die mensen meeneemt in de strijd voor een andere wereld.

Lees het volledige interview in Solidair van maart-april.