Na het applaus, het respect | Frankrijk: de kassiersters van Carrefour vechten voor een netto loon van 1.500 euro

Een multinational die zijn aandeelhouders miljoenen winst uitkeert, maar zijn werknemers met kruimels sust? De werkneemsters van Carrefour kennen er zo een. En de vakbonden ook.

"2020 was een keerpunt in de geschiedenis van Carrefour. We hebben een model van rendabele groei ingevoerd en een versnelde groei gezien.” De topman van Carrefour, Alexandre Bompard, heeft redenen te over om in zijn nopjes te zijn over 2020. Het bedrijf boekte een winst van 641 miljoen euro, de omzet steeg met 8%. En ging al die winst naar de werkneemsters? Niet echt. 393 miljoen van de winst werd meteen uitgekeerd aan de aandeelhouders, terwijl het toch vooral de werknemers zijn die zich afbeulen, tegen een armzalig loon.

Maar het kan nog erger. Carrefour krijgt staatssteun en kan zo de portefeuilles van de aandeelhouders nog verder doen uitpuilen. Sinds het begin van de crisis geeft de overheid elk bedrijf dat een werknemer jonger dan 26 aanwerft, 8000 euro per aangeworven werknemer. Nu ja, aanwerven… Die jongeren ondertekenen een “professionaliseringscontract”, iets wat dichter aanleunt bij een stagecontract dan bij een volwaardig arbeidscontract. Ook de verloning lijkt meer op die van een stagiair. Een jongere zonder diploma krijgt een maandloon van 850 euro bruto.

Na het applaus, het respect | Duitse staalarbeiders staken voor 4 % opslag

“Carrefour heeft de kip met de gouden eieren ontdekt en zich erop gestort. De directie heeft aangekondigd dat ze 8000 leercontracten zal afsluiten. Reken maar uit: dat betekent dat het bedrijf 64 miljoen euro van ons belastinggeld krijgt. (...) Dat is onaanvaardbaar. Die mensen met een professionaliseringscontract krijgen na afloop daarvan geen baan. Ze worden door weer anderen vervangen. Het zijn wegwerpwerknemers”, zegt de CGT, de vakbond die op 5 maart een actiedag op touw zette. Die actiedag is in alle uithoeken van het land opgevolgd, waardoor een eerste overwinning werd geboekt: de directie keerde terug naar de onderhandelingstafel om te praten over de lonen van de werknemers bij Carrefour Market en in de magazijnen.

In Marseille, de op één na grootste stad van Frankrijk, werd de grootste winkel van de stad vier dagen lang geblokkeerd. De aanleiding daarvoor? De directie had geweigerd 9 professionaliseringscontracten om te zetten in een contract van onbepaalde duur, ook al had ze eerder beloofd dat, te zullen doen..

Voor een minimumloon van 1500 euro netto

In de noordelijke regio Champagne staakt het personeel ook. De belangrijkste eis: een minimumloon van 1500 euro voor een voltijdse baan. Dat vernemen we van Gaëlle Chailloux, secretaris-generaal van de lokale CGT Carrefour. Ze is kassierster en verdient 1256 euro netto, na een carrière van 25 jaar. Zij gelooft dat de beweging in haar opzet kan slagen: “Sinds een jaar voel je de dynamiek. Steeds meer werknemers sluiten zich bij een vakbond aan. Na de staking van vorig weekend en de betoging voor de hoofdzetel van Carrefour in Massy, in het departement Essonne (net ten zuiden van Parijs, red.), zijn er in verschillende winkels inter-syndicale koepels opgericht.”

Na het applaus, het respect | Een brede beweging in Nederland voor hogere lonen en pensioenen

Dat de beweging die stap zet, is geen toeval. Frankrijk heeft een systeem dat lijkt op ons interprofessioneel akkoord (IPA): de “Négociation Annuelle Obligatoire” (NAO), de verplichte jaarlijkse onderhandeling. Elk privébedrijf dat op zijn minst één vakbondsvertegenwoordiger heeft, moet zich aan de NAO houden – dus elk jaar onderhandelen – en zo kunnen er per sector betere lonen afgesproken worden, kan er een betere vakantieregeling voor de werknemers uit de brand worden gesleept, enz.

Op nationaal niveau zijn de werkgevers bereid loonsverhogingen van 0,5% toe te staan. Dat waren ze overeengekomen met hun Belgische collega’s, die de werknemers 0,4% loonopslag willen gunnen. Maar zowel in België – waar voor 29 maart een nationale staking op de agenda staat – als in Frankrijk nemen de werknemers geen genoegen met een paar kruimels.