Volmachten in Frankrijk: een verwittigd man is er twee waard...

Een paar uur voor de stemming over de bijzondere machten in België baart de stemming over haar grote zus in Frankrijk (wet op de "noodtoestand inzake volksgezondheid") ons zorgen. Ze werd zondagavond gestemd en heeft evenzeer tot doel de rechten van de werknemers te verzwakken als het coronavirus te bestrijden...

"We zijn in oorlog", verklaarde de Franse president Emmanuel Macron op 16 maart tegenover miljoenen televisiekijkers. In oorlog tegen het coronavirus, maar dat niet alleen, tenminste als we kijken naar de wet op de "noodtoestand inzake volksgezondheid". De wet wordt voorgesteld als een eenvoudige regularisatie van de maatregelen¹ die sinds 16 maart genomen werden om de vreselijke corona-epidemie in te dijken, maar ze verbergt eigenlijk een antisociale agenda.

De Franse regering heeft er vaart achter gezet om de wet door het parlement te jagen. Het hele weekend werd over de wet dag en nacht gedebatteerd, waarna ze met een zeer ruime meerderheid in de Assemblée nationale goedgekeurd werd. Alleen de Franse Communistische Partij (PCF), France Insoumise en drie socialistische parlementsleden verzetten zich ertegen.

Tot 60 uur per week werken ...

Wat houdt de wet in? Deze wet is een beetje een vergaarbak omdat ze niet alleen de noodsituatie op gezondheidsgebied (de strijd tegen het virus) behandelt, maar ook de economische noodsituatie (de economische gevolgen van het virus) en de organisatie van de tweede ronde van de gemeenteraadsverkiezingen die uitgesteld werd als gevolg van de verspreiding van de epidemie. Het gaat bovendien om een wet waarvan de concrete maatregelen en nadere uitvoering nog moeten worden vastgelegd in regeringsverordeningen (richtlijnen van de regering zonder parlementair debat). Deze wet op de "noodtoestand inzake volksgezondheid" is in zekere zin de Franse versie van de volmachtenwet waarover het federale Belgische parlement donderdag zal stemmen.

Lees meer : Winkels open tot 22 uur: virus te bestrijden of rechten van werknemers afbreken?

Zo mogen tijdens de inperkingsperiode bedrijven hun werknemers verplichten tot maximum 6 dagen van hun jaarlijkse vakantie op te nemen.

Net zoals de Belgische regering, die toestond dat voedingswinkels van 7 tot 22 uur open konden blijven om de werkgeverslobby van de sector tevreden te stellen, heeft de Franse regering voorzien in talrijke schendingen van het Arbeidswetboek, eveneens ten voordele van de werkgevers. Zo mogen tijdens de inperkingsperiode bedrijven hun werknemers verplichten tot maximum 6 dagen van hun jaarlijkse vakantie op te nemen. Decathlon heeft geen tijd verspild en haar werknemers al verplicht een week betaalde vakantie te nemen voordat ze aan hun werkloosheidsperiode kunnen beginnen.

Bedrijven mogen ook van hun werknemers eisen dat ze tijdens de inperkingsperiode inhaalrustdagen (de zogenaamde RTT's²) opnemen. Verder mogen ze ook afzien van de 35-urenweek (en zo de wekelijkse werktijd uitbreiden) en zelfs de wetgeving op zondagsarbeid herbekijken. De regering zal toestaan dat in sommige sectoren tot 60 uur per week gewerkt wordt, tegenover de huidige 48 uur. Het werk op zondag kan ook uitgebreid worden en de rusttijd tussen twee gewerkte perioden kan ingekort worden van 11 naar 9 uur. Anderzijds is de sluiting van alle niet-essentiële ondernemingen niet voorzien, hoewel bewezen is dat het hier om een maatregel gaat die het virus afremt.

De voorziene maatregelen zijn dus ernstig te nemen. Deze wet is een open deur naar antisociaal en autoritair misbruik.

De shockstrategie

Slaag je er niet in een verband te zien tussen al deze maatregelen en de strijd tegen het coronavirus? Je bent niet alleen. Vakbonden en linkse partijen zijn in verzet gekomen tegen deze wet.

Het editoriaal van de Franse linkse krant l'Humanité van vorige maandag werpt enig licht op de situatie: "Het wetsvoorstel over noodmaatregelen valt inderdaad onder de "Shockstrategie", die inhoudt dat burgers na een collectief trauma in een staat van verbijstering verkeren zodat ze kunnen aanvaarden wat ze de dag tevoren als ontoelaatbaar beschouwden. Milton Friedman, de gedreven theoreticus van het ultraliberalisme, verdedigde deze theorie en adviseerde politieke leiders om onmiddellijk na een pijnlijke crisis een schokbehandeling toe te passen.

En blijkbaar heeft Macron besloten om die raadgevingen tot op de letter uit te voeren. De vakbonden van hun kant wijzen unaniem deze nieuwe wet af. "Het woord 'gezondheid' past niet in dit wetsvoorstel", zegt Céline Verzeletti, bestuurslid van de vakbond CGT. Om de epidemie in te dijken, hadden er maatregelen genomen moeten worden om de rechten van de werknemers te versterken en veilig te stellen in plaats van ze te ondermijnen.  "Wat betreft het verplicht vakantie nemen, herinnert de vakbondsvrouw eraan dat "de inperking - waarvan het psychologisch effect nog niet gekend is - helemaal geen vakantie is! Betaalde vakantie is bestemd voor ontspanning, voor reizen..." . Zelfs de gematigde CFDT heeft dit een "brutale maatregel" genoemd en de secretaris-generaal van de CGT, Philippe Martinez, van zijn kant heeft dit alles ten strengste afgewezen als "een slechte wet" . Hij denkt er alleen maar "slechte dingen" van, verklaarde hij op 25 maart in een interview met de digitale krant Huffington Post. "Het gaat om een eenzijdige beslissing van de overheid en de werkgevers die niet aangepast is aan sterk uiteenlopende situaties. (...) Industriëlen die op dit ogenblik niet onmisbaar zijn, zullen ook profiteren van de vrijheid om de wekelijkse arbeidsduur te verlengen of uitzonderingen te maken op de zondagsrust. Dit is niet normaal. (...) De beschikkingen die men zal nemen zijn een blanco cheque voor de regering en de bazen."

Een zogenaamde gezondheidswet verdedigd door de minister... van Arbeid en toegejuicht door de werkgevers.

Het feit dat deze maatregelen niet beperkt worden in de tijd baart de werknemersorganisaties eveneens zorgen. Er waren weliswaar amendementen ingediend om ervoor te zorgen dat de maatregelen niet langer dan de periode van de epidemie konden worden gebruikt, maar de minister van Arbeid weigerde ze allemaal.

Nogal een symbool, trouwens: het is vooral de minister van ... Arbeid, Muriel Penicaud, die meermaals in de media aan het woord komt om het reilen en zeilen van deze noodwet... voor de gezondheid uit te leggen.

Van werkgeverszijde wordt de wet zeer goed onthaald.

Van werkgeverszijde wordt de wet zeer goed onthaald. Volgens het Medef - de belangrijkste werkgeversorganisatie van Frankrijk - zal ze bijdragen tot een snellere heropleving van de Franse economie, zodra de huidige inperkingsperiode voorbij is. Deze werkgeversorganisatie had opgeroepen tot "het waarborgen van de continuïteit van de activiteiten op vitale gebieden natuurlijk, maar ook op alle aanverwante gebieden". Kortom, "het is noodzakelijk om te blijven produceren" schreven de Medef-bazen in een brief aan Franse bedrijven.

Iedereen in hetzelfde schuitje?

De linkse oppositie in Frankrijk heeft ervoor gekozen om zich constructief op te stellen en de maatregelen te steunen die nodig zijn om het coronavirus te beteugelen. Maar daarna carte blanche geven aan een regering die de Solidariteitsbelasting op het Fortuin (de ISF) heeft afgeschaft en de gele hesjes, de 13 maanden durende staking van de gezondheidswerkers en vooral de sinds mei 68 ongeziene sociale beweging tegen de pensioenhervorming straal negeerde is een stap die de PCF en France Insoumise niet hebben willen zetten. De PCF diende overigens een amendement in waarin wordt opgeroepen tot het herstel van de ISF die Macron aan het begin van zijn ambtstermijn heeft geschrapt. Toen de communistische senator Fabien Gayin in de plenaire vergadering het woord nam om dit amendement te verdedigen, zei de meerderheid hem dat "het niet het moment was". "Wie de ISF weigert, kan geen betaalde vakantiedagen in beslag nemen", zegt Jean-Luc Mélenchon, leider van de France Insoumise.

Dat is voldoende om de Belgische progressieven enkele uren voor het debat over de volmachten in België aan het denken te zetten: een goed geïnformeerde man is er twee waard.

Het lijkt heel duidelijk dat Macron en zijn regering deze coronaviruscrisis willen gebruiken om de methodische uitvoering van hun neoliberale agenda te versnellen en te accentueren. Dit strookt volledig met de maatregelen die hij al tijdens zijn eerste ambtstermijn heeft genomen: Aanvallen op de pensioenen, bezuinigingen op de openbare dienst, openstelling van de spoorwegen voor de concurrentie... Dat is voldoende om de Belgische progressieven enkele uren voor het debat over de volmachten in België aan het denken te zetten: een goed geïnformeerde man is er twee waard.

1. Sommige van deze maatregelen zijn zelfs strenger dan die welke in België worden toegepast. Elke Fransman kan zijn huis alleen verlaten als hij in het bezit is van een attest dat hij zelf moet uitprinten en waarin de redenen en tijdstippen voor het verlaten van de woning staan vermeld. Alleen verplaatsingen voor het werk, boodschappen doen, naar de apotheek of om te sporten (niet meer dan 1 uur per dag en niet meer dan 1 km van huis) zijn toegestaan. De overheid kan ook maatregelen voor opvorderingen of prijscontroles bevelen.

2. RTT's of "récupération de temps de travail - werktijd inhalen" zijn verlofdagen (inhaalrust) waarop werknemers die meer dan 35 uur per week werken recht hebben.