Wat is er aan de hand in Venezuela?

Venezuela is al dagenlang de speelbal van een enorme krachtmeting tussen grote (en minder grote) machten uit alle hoeken van de wereld. Solidair wil proberen enige klaarheid te scheppen en publiceert daarom enkele artikels uit de kranten L'Humanité en Unsere Zeit waarin de huidige crisis en de inzet ervan geanalyseerd worden.

Diplomatie. Venezuela: EU koppelt haar karretje aan de VS

(Cathy Dos Santos, L'Humanité, 1/2/19)

Het Europees Parlement heeft Juan Guaidó het statuut van “president ad interim van Venezuela” gegeven. Mexico en Uruguay pleiten voor een politieke dialoog.

De reactie in Latijns-Amerika is de meest redelijke, momenteel toch. De Verenigde Staten oefenen druk uit op Mexico en Uruguay, maar die weigeren de VS blindelings te volgen en op 7 februari organiseren ze in Montevideo een internationale top om een vreedzame en politieke oplossing te vinden voor de Venezolaanse crisis. Een week nadat Juan Guaidó zichzelf uitriep tot president ad interim van Venezuela, riep hij zaterdag opnieuw op om nogmaals de straat op te gaan. Guaidó kan rekenen op de steun van Washington en de VS hebben de economische sancties tegen de socialistische regering nog verstrengd. Die sancties treffen vooral de bevolking, die nu al sterk lijdt onder de grote tekorten.

Het is de bedoeling (van Mexico en Uruguay, n.v.d.v.) “in Venezuela een nieuwe dialoog op gang te brengen waarbij alle partijen betrokken worden. Die dialoog moet helpen de stabiliteit en de vrede in het land te herstellen. Die inspanning komt tegemoet aan de oproep van de secretaris-generaal van de VN, António Guterres, die zegt dat we moeten inzetten op dialoog, ook bij mensen die ontkennen dat een dialoog mogelijk is”, zo meldde het bericht dat de twee landen gezamenlijk verspreid hebben.

Die houding staat haaks op die van de rechtse regeringen in de regio. Die laatste voeren de plannen netjes uit die nu al meer dan een jaar door Washington bekokstoofd worden en waarin de rechtse oppositiekandidaat een centrale rol speelt. De op 5 januari tot parlementsvoorzitter verkozen Juan Guaidó werd naar voren geschoven als leider van een parallelle regering. Donderdag heeft het Europese Parlement zich daarbij aangesloten en de lidstaten opgeroepen hetzelfde te doen. Het heeft Juan Guaidó erkend als “legitieme president ad interim (...), in overeenstemming met de Venezolaanse grondwet”, via een resolutie die werd goedgekeurd met 439 stemmen voor, 104 stemmen tegen en 88 onthoudingen1. Artikel 233, waarop Juan Guaidó zich beroept om zichzelf de macht toe te eigenen, stelt nochtans dat de president niet vervangen kan worden, tenzij onder heel strikte voorwaarden: het niet-ingevuld zijn of het afstaan van de macht, ziekte, overlijden, de niet-bevoegdverklaring door het Hoogste Gerechtshof. Nicolás Maduro voldoet aan geen enkele van die criteria. Ter herinnering: hij werd op 20 mei 2018 herkozen, na een stembusgang die door een deel van de oppositiepartijen op verzoek van de Verenigde Staten werd geboycot, en waarbij hij 68 % van de stemmen behaalde, goed voor 30,45 % van de stemgerechtigden, wat flink meer is dan heel wat regeringsleiders in Europa en elders. Sterker nog, de Europarlementsleden die voor “onvoorwaardelijke steun aan het nationale parlement” hebben gestemd, hebben zich er zelfs toe verbonden “het stappenplan” van de president ad interim te steunen, het stappenplan dat de zichzelf aangestelde regeringsleider donderdag, de dag van de stemming, nog niet eens bekend had gemaakt.

“Geen ultimatum, geen chantage”

Het Europese Parlement verkondigde exact hetzelfde als het Witte Huis, het eist nieuwe presidentsverkiezingen en dat de uitvoerende macht overgedragen wordt aan het nationaal Parlement… waar de oppositie de meerderheid heeft. Nog geen week geleden maanden Frankrijk, Spanje, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk president Nicolás Maduro aan “binnen de acht dagen” verkiezingen aan te kondigen. President Maduro antwoordde daarop: “Wij gaan niet in op een ultimatum en ook niet op chantage, van wie die ook komt. We hebben een verkiezingsuitslag in Venezuela en als het imperialisme nieuwe verkiezingen wil, zal het tot 2025 moeten wachten!”, de datum waarop het mandaat voor zijn presidentschap erop zit. De president heeft zich wel al principieel akkoord verklaard met de bemiddelingspoging die Mexico en Uruguay voorstellen en heeft geopperd dat er misschien vervroegde parlementsverkiezingen kunnen komen. (...) De strategie die Washington dicteert en de doelstellingen die de VS nastreven, zijn nochtans duidelijk. In het kader van de sancties tegen bezittingen van de Venezolaanse nationale oliemaatschappij PDVSA in de Verenigde Staten, verklaarde John Bolton dinsdag dat er met Amerikaanse bedrijven gesprekken werden gevoerd “om olie te produceren in Venezuela”, het land bezit immers de grootste oliereserves ter wereld. “Economisch gezien zou het een groot verschil maken (...) als we oliemaatschappijen kunnen hebben die echt investeren”, gaf de adviseur toe aan de Nationale Veiligheidsdienst. Kort ervoor had hij een persconferentie gegeven en in zijn hand had hij een notitieblok waarop hij het volgende geschreven had: “5.000 soldaten in Colombia.” Sinds Guaidó zichzelf tot president ad interim heeft uitgeroepen blijft de grootste wereldmacht herhalen dat alle opties op tafel liggen, ook een militaire interventie.

Eerst een staatsgreep, dan een invasie?

(Van Modaira Rubio, Unsere Zeit, Caracas, 1/2/19)

In 2015 behaalde de Venezolaanse oppositie op democratische wijze een meerderheid van de zitjes in het nationale Parlement en sindsdien probeert ze dat overwicht te gebruiken om een staatsgreep tegen president Nicolás Maduro voor te bereiden. Op 23 januari culmineerden die inspanningen in een nieuw hoogtepunt, Juan Guaidó van de extreemrechtse partij Voluntad Popular (Volkswil) riep zichzelf uit tot “president ad interim van de natie”.

Maar Guaidó zie zelf in een toespraak dat, om van de staatsgreep een echt succes te maken, hij de steun nodig heeft van “miljoenen Venezolanen” en het leger. Tot dusver steunt geen van die twee hem. Hij geniet wel de steun van het Witte Huis. De Verenigde Staten en andere rechtse regeringen in Amerika hebben hem erkend als “president van Venezuela” en de EU heeft Maduro een ultimatum gesteld, dat zijn de grootste troeven die Guaidó in handen heeft.

De regering-Trump heeft Guaidó niet alleen erkend, ze heeft ook de bankrekeningen van de Venezolaanse staat in de Verenigde Staten in beslag genomen en aan haar favoriet overgedragen. Op die manier is het Venezolaanse volk verplicht de agressie tegen het land te financieren. Uit een enquête die het onderzoeksinstituut Hinterlaces begin januari uitvoerde, bleek dat meer dan 80 % van de Venezolanen nog altijd tegen een “oplossing” met geweld is en tegen een militaire interventie van buitenaf.

Ook het ongenoegen over de regering verandert daar niets aan. Die is nochtans groot, want de regering slaagt er niet in iets te doen tegen de continu dalende koopkracht, het gevolg van de hyperinflatie. Voor de meerderheid van de bevolking is de economische situatie ronduit rampzalig. De financiële sancties die de Verenigde Staten en de Europese Unie opleggen en de slechte economische beslissingen van de Venezolaanse regering hebben ervoor gezorgd dat de economie zo goed als totaal is ingestort. Een van de vergissingen is de beslissing (die een paar keer herhaald is) de inflatie niet systematisch te bestrijden, maar enkel de symptomen te verzachten door constant de lonen te verhogen.

Het imperialisme buit die zwakheid uit via een “oorlog met lage intensiteit”. Er zijn gewelddadige botsingen uitgelokt waarbij begin deze week al meer dan 20 doden vielen. De oppositie wijst met een beschuldigende vinger naar de veiligheidsdiensten, maar de schermutselingen zijn vooral uitgelokt door paramilitaire groepen en criminele bendes. Op die manier hopen ze (de binnenlandse) politieke situatie in Venezuela zodanig te ontwrichten dat een militaire interventie gerechtvaardigd kan worden met argumenten als “het volk beschermen” of “de veiligheid van de buurlanden”. Die tactiek lijkt sterk op degene die in Libië werd toegepast.

Het Amerikaanse imperialisme probeert tot elke prijs zijn hegemonie in Latijns-Amerika te herstellen en de invloed van Rusland en China in die regio terug te dringen. Op economisch vlak wil het in de eerste plaats de controle verwerven over de oliereserves van Venezuela, de grootste van de wereld, en daarnaast wil het op het continent het neoliberaal economisch model in ere herstellen. De aanstelling van Elliot Abrams als speciaal VS-gezant voor het “herstel van de democratie in Venezuela” bevestigt dat. Hij wordt beschouwd als de architect van de Amerikaanse invasie in Panama in 1989 en in 2002 was hij de man achter de poging tot staatsgreep tegen Hugo Chávez.

Zuid-Amerika. Trump kiest ervoor Caracas te wurgen

(Gaël De Santis, L'Humanité, 30/1/19)

Vorige donderdag riep oppositielid Juan Guaidó zichzelf uit tot “president ad interim” van Venezuela en maandag drukte hij de olie-inkomsten van zijn land achterover. Washington heeft immers sancties aangekondigd tegen de nationale oliemaatschappij van het Latijns-Amerikaanse land, die door de VS “een bron van corruptie” wordt genoemd. Petroleos de Venezuela (PDVSA) zal geen zaken meer mogen doen met bedrijven uit de VS en diens tegoeden in de VS, vooral die van dochteronderneming Citgo, worden bevroren. Juan Guaidó, officieel alleen voorzitter van het nationaal Parlement, verkondigde dat hij de controle overneemt over de Venezolaanse activa in het buitenland en dat hij gestart is met “het proces voor benoemingen in de raden van bestuur van PDVSA en Citgo”. En gisteren gaf de regering van de VS aan dat ze Juan Guaidó de controle had gegeven over de bankrekeningen van zijn land in de Verenigde Staten.

1De consequente linkse fractie in het Europees Parlement had een alternatieve ontwerpresolutie voorgelegd. Lees hier: http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-//EP//TEXT+MOTION+B8-2019-0086+0+DOC+XML+V0//NL (noot van de redactie)