Vera Polycarpou (AKEL): “In Cyprus, in België of elders, een verdeeld volk is minder sterk”

Cyprus is vandaag in tweeën gespleten en het zijn de werkende mensen die daar de gevolgen van dragen. Een gesprek met Vera Polycarpou, aan het hoofd van het Bureau voor Internationale Betrekkingen van AKEL (Cypriotisch Progressieve Partij van het Werkende Volk), over de situatie in haar land. 

Een scherpe lijn doorkruist Cyprus. Ze scheidt Grieks-Cyprioten en Turks-Cyprioten en loopt midden door de hoofdstad Nicosia, waar stalen dranghekken, snel opgetrokken muren en prikkeldraad de scheiding aangeven. Soldaten in camouflage staan er op wacht aan de barricades en op verschillende gebouwen staat er in dikke zwarte letters “UN”. Turkse en Cypriotische vlaggen wapperen in de verte. 

Ook Varosha, de Franse Rivièra van Cyprus, wordt doorkliefd. Aan dit strand geen kindjes met emmertjes en schopjes en geen zonnebadende toeristen meer. Nochtans was dit ooit een van de meest toeristische plaatsen van Cyprus. De spookwijk van Famagusta werd in 1974 door het Turkse leger afgesloten van de buitenwereld. In de toonzalen van de autohandels staan nog altijd de modellen van toen. Vandaag nemen de provocaties van Turkije opnieuw toe. 

Wat is Turkije aan het doen?

Polycarpou. Al jaren boort Turkije illegaal naar gas in onze zee. Op plekken die deel uitmaken van de EEZ van Cyprus (een Exclusieve Economische Zone). Turkije heeft dus geen recht om daar te zijn, laat staan te boren. 

In oktober 2020 heeft Turkije Varosha geopend voor Turks-Cyprioten. Het stadje is in 1974 gesloten als compromis, maar veel Grieks-Cyprioten zijn nog steeds verdrietig dat “hun Varosha” verloren is gegaan. Dat nu eenzijdig opnieuw openen, leidt uiteraard tot spanningen op het eiland. En dat heeft een grote impact op de onderhandelingen onder toezicht van de VN om tot een oplossing te komen voor het Cyprusprobleem. Die onderhandelingen waren nochtans zinvol. Dit is een stap achteruit. 

Is dit conflict iets nieuws?

Polycarpou. Nee, het heeft een lange voorgeschiedenis. In 1960 wordt Cyprus eindelijk onafhankelijk van zijn kolonisator Groot-Brittannië, na meer dan 80 jaar. In de grondwet staat sindsdien dat de Griekse en de Turks-Cypriotische gemeenschap de macht delen, maar in 1971 stelt de NAVO voor om het land te verdelen, op basis van een plan van VS-minister van Buitenlandse Zaken Henry Kissinger. Het doel is om het eiland te verdelen tussen Griekenland en Turkije. Terwijl zij tegen elkaar strijden, kan de NAVO ongehinderd het eiland gebruiken voor haar eigen doeleinden.
Drie jaar later, in 1974, plegen de Griekse Junta en fascistische krachten in de Grieks-Cypriotische gemeenschap een staatsgreep tegen de toenmalige Cypriotische president Makarios, omdat ze willen dat het eiland aansluit bij Griekenland. 

Turkije gebruikt dit als voorwendsel om vijf dagen later Cyprus binnen te vallen en 37% van het grondgebied te bezetten. Deze twee misdaden zijn twee kanten van dezelfde medaille.  Het resultaat is verdeeldheid van de werkende klasse. Ongeveer een derde van de bevolking wordt in eigen land ontheemd, honderden sterven en 2000 mensen zijn vermist. 
Zowel president Makarios als de Republiek Cyprus overleeft de twee coups, maar met een grote schending van haar territoriale integriteit en soevereiniteit.

Je vermeldde daarnet de NAVO. Wat is hun rol?

Polycarpou. De NAVO, met de VS als trekker, heeft nog steeds hetzelfde doel: Cyprus moet worden ontdaan van alle Russische en Chinese invloed. Deze twee landen zijn ook permanente leden van de VN-Veiligheidsraad en hebben Cyprus altijd principieel gesteund. Volgens de NAVO moet Cyprus zijn betrekkingen met die landen verbreken en moeten we een gehoorzame volgeling zijn van het VS-beleid, Amerikaanse wapens kopen, deel uitmaken van het Amerikaanse IMET-programma (international military education & training). Met andere woorden, we moeten een dienaar worden van de VS-belangen, die volledig in strijd zijn met de belangen van het Cypriotische volk als geheel en van de volkeren in onze regio. Het is een schande voor Cyprus en onze geschiedenis dat de huidige regering met deze plannen heeft ingestemd. Het zal enkel leiden tot agressieve oorlogen en bloedvergieten in onze regio. 

En AKEL, jouw partij? Wat willen zij?

Polycarpou. Het doel van AKEL is om Cyprus te herenigen onder een bi-zonale bi-communale federatie. Twee zones en twee gemeenschappen in één land dus. Wij zijn ervan overtuigd dat een gedemilitariseerd Cyprus voor ons volk veiliger zou zijn.  We hebben in ons land tragische ervaringen opgedaan en daarvan hebben we geleerd. Daarom streven we steeds naar een vreedzame toekomst. Hier en in het hele gebied. AKEL is dan ook altijd al erg tegen de betrokkenheid en de aanwezigheid van de NAVO en de VS op Cyprus geweest.

Een verdeeld land, dat zal bekend klinken in de oren van onze Belgische lezers. 

Polycarpou. Ja, ik heb gehoord dat ook in België sommige krachten jullie land en zijn bevolking willen verdelen. Het is altijd hetzelfde idee: een verdeeld volk is niet zo sterk. In België verdelen ze mensen langs taalkundige en culturele lijnen, in Cyprus langs religieuze en etnische lijnen. Het resultaat is hetzelfde: derden kunnen ons land en onze middelen gebruiken, tegen de belangen van de werkende mensen in. 

In Cyprus keerden fascistische krachten in beide gemeenschappen zich tegen links dat liever wilde verenigen. Het resultaat was confrontatie, bloedvergieten, bezetting, kunstmatige verdeling. We rouwen nog steeds om onze doden nu het moeilijke proces van opgravingen en DNA-identificatie de families in staat stelt om hun geliefden eindelijk een laatste rustplaats te geven. 

Wat bedoel je als je zegt “tegen de belangen van de werkende mensen in”?

Polycarpou. Als je een land en zijn bevolking verdeelt, blokkeer je een bloeiende ontwikkeling van economie, infrastructuur, milieubescherming en zelfs cultuur en onderwijs ten dienste van het volk. Met AKEL hebben we dit dus altijd bestreden, al tijdens het Britse kolonialisme. De arbeidersklasse van ons eiland werkte, organiseerde zich en vocht samen in de vakbonden en in de rangen van AKEL. Schouder aan schouder dwongen ze de arbeids- en sociale rechten af die we vandaag genieten. Het is een waardevol deel van onze geschiedenis, die onze volksbeweging in leven houdt.

Hoe ziet de toekomst er voor AKEL uit?

Polycarpou. Een herenigd land en volk. We proberen  de twee gemeenschappen dichter bij elkaar te brengen en we geloven sterk in een oplossing die met beide gemeenschappen wordt bedongen en in het voordeel van beide gemeenschappen is. Ons volk heeft daar, net als alle volkeren op onze mooie maar bedreigde planeet, recht op en verdient een leven met waardigheid en perspectief, met vrede en vriendschap.

Hoe Cyprus CETA afwees

Het Cypriotische parlement stemde tegen de goedkeuring van CETA (Comprehensive Economic and Trade Agreement, handelsovereenkomst tussen Canada en de EU). Dat is uniek. Vertel! 

Polycarpou. Eigenlijk kwam de stemming als een verrassing. De vakbonden hadden zich natuurlijk uitgesproken tegen CETA, maar we hadden niet verwacht dat andere partijen, naast AKEL, ook tegen zouden stemmen. Blijkbaar namen de andere partijen de standpunten van de vakbonden en het middenveld ook serieus. Sommigen hadden het over de ecologische gevaren of de bedreiging van de rechten van de consument. Wij benadrukten de democratische gevaren. De regering zou niet meer onafhankelijk kunnen beslissen over verschillende aspecten van de handel en de economie van het land. 

Ik wil ook nog wijzen op een ander gevaar van CETA. Nu het handelsverdrag met de VS (TTIP) afgeketst is, gebruiken sommige VS-bedrijven hun dochterondernemingen of afdelingen in Canada om via CETA toch de Europese markt binnen te dringen.

Was je verrast dat sommige partijen de Europese Unie zomaar tegen de haren streken?

Polycarpou. Ja heel erg! Van AKEL en een of twee andere partijen hadden we dat wel gedacht, maar de traditionele partijen doen zoiets normaal gezien nooit. De reactie van de EU was dan ook om hen toch onder druk te zetten om hun stem te veranderen. 

De eerste dagen na de stemming insinueerden ze dat we de kleine en middelgrote ondernemingen in de steek hadden gelaten, door hen de kans te ontnemen om te investeren in Canada. 
Tegelijkertijd heeft de Canadese Hoge Commissaris voor Cyprus1 gezocht naar hoe men het een en ander kan omzeilen. Voor Canada is Cyprus niet echt belangrijk qua handel, maar de goedkeuring van het verdrag door Cyprus is dat natuurlijk wel, want elke lidstaat van de EU moet akkoord zijn. Bij elke wijziging moet de hele overeenkomst opnieuw worden goedgekeurd door het Europees Parlement en vervolgens door de verschillende parlementen van de 26 andere lidstaten.