Proces Bruno Verlaeckt: “Vroeg of laat moeten we tegen de schenen stampen”

Bruno Verlaeckt, voorzitter van de Algemene Centrale Antwerpen Waasland en van het ABVV Antwerpen, is in beroep veroordeeld voor “het kwaadwillig belemmeren van het verkeer” bij een stakingsactie. Een principiële veroordeling, er hangt geen straf aan vast. Maar ze schept een zorgwekkend precedent. Is straks elke sociale actie strafbaar?

Op 26 juni 2016 houdt het ABVV een nationale staking. Er worden piketten gezet op 3 invalswegen van de Antwerpse haven. De politie rukt uit in gevechtsuitrusting, wapenstok in de hand en met een soort bulldozer om alles en iedereen uit de weg te duwen. Ze ontruimt de piketten en arresteert Bruno samen met vakbondsafgevaardigde Tom Devoght. Twee jaar later verschijnt Bruno voor de correctionele rechtbank op basis van artikel 406. Dat artikel is bijna twee eeuwen oud en het was nooit de bedoeling dat het toegepast zou worden op syndicale acties.

Waarom wordt het artikel nu plots wel gebruikt tegen een sociale actie?

Bruno Verlaeckt. De rechtbank heeft zich laten gebruiken door een politiek apparaat dat geen tegenstand duldt. Het laat enkel vormen van protest toe waarbij alles netjes is afgesproken en de organisator voor alles verantwoordelijk kan worden gesteld. Ook de inhoud moet je bijna voorleggen. Als je in Antwerpen een actie organiseert, moet je veel formulieren invullen en is alles heel strikt gereglementeerd. Zo moet je per 50 manifestanten een eigen steward hebben, mag achteraf geen enkel pamflet op de openbare weg achterblijven en mogen geen opruiende of ophitsende slogans meegedragen of gescandeerd worden. Allemaal voorwaarden om het verzet te muilkorven. De rechter heeft geoordeeld dat ik de organisator was, wat ik nooit ontkend heb. Het gaat om een precedent dat moet verhinderen dat er de komende jaren nog acties worden georganiseerd op de openbare weg.

Een politiek proces?

Bruno Verlaeckt. Geen enkele partij zal beweren dat de vakbonden moeten worden afgeschaft. Maar welk soort vakbonden er moeten zijn, daar zijn veel verschillende meningen over. Ze willen dat vakbonden alleen acties mogen houden als ze de goedkeuring krijgen van het establishment. Ze willen vakbonden die meedenken met het beleid.
Na het eerste vonnis waren N-VA en Open Vld er direct bij om de uitspraak toe te juichen. De liberale partij stuurde meteen een persbericht: “Hoera hoera, recht is geschied”. Dat is nogal hypocriet. Als de Spaanse overheid jongeren oppakt die tolhuisjes blokkeren in Catalonië, is de N-VA de eerste om te zeggen dat het een schande is.

Het was dus niet toevallig in Antwerpen?

Bruno Verlaeckt. Inderdaad. Toen de N-VA in 2012 voor de eerste keer in het Antwerps stadsbestuur kwam, circuleerde een ontwerp van bestuursakkoord. Daarin stond een artikel dat een stedelijk verbod oplegde voor het blokkeren van de toegangswegen naar de haven. Dat is niet in het uiteindelijke bestuursakkoord gekomen. Maar ook in het bestuursakkoord van 2018 komt deze discussie terug. Nu staat het er wel in, maar fel afgezwakt. Er wordt nadruk gelegd op het sociaal overleg. Wat de N-VA niet kan halen op een politieke manier, doet ze nu via de juridische weg. Het kan toch niet toevallig zijn dat uitgerekend in Antwerpen de politie wordt gestuurd en dat diezelfde dag de procureur klaar zit om er een zaak van te maken.

Was de actie echt nodig?

Bruno Verlaeckt. Ja. Wij stonden daar op 24 juni 2016 onder meer om te protesteren tegen de verhoging van de pensioenleeftijd. Die maatregel wordt nog altijd door 75% van de Belgen niet aanvaard. Zulke eisen afdwingen lukt nu eenmaal niet door op het voetpad te staan tot onze broek afvalt. Dat kan enkel door economisch impact te maken.

Wat zijn de gevolgen van het proces?   

Bruno Verlaeckt. Syndicale acties, maar evengoed acties voor schone lucht aan de schoolpoorten, kunnen op basis van artikel 406 worden vervolgd. Het precedent wordt nu al gebruikt als afschrikkingsmiddel. Daarom is het een symbooldossier. Ze willen dat vakbondsverantwoordelijken en delegees twee keer nadenken: “Wat Bruno heeft voorgehad, willen wij niet meemaken.” Mijn veroordeling staat niet los van een bredere antisyndicale golf. Steeds vaker worden vakbondsafgevaardigden op de meest brutale manier ontslagen, zonder dat de wettelijke procedure wordt gevolgd. Bij Volvo worden stakers zonder meer afgedankt. Deurwaarders worden naar piketten gestuurd en eisen dwangsommen. In kleine en middelgrote ondernemingen worden nog steeds geen vakbondsafgevaardigden toegelaten. En dan is er nog de constante dreiging van de rechtspersoonlijkheid voor vakbonden, zodat stakingen ook economisch op ons kunnen worden verhaald.

Wat vindt u van het wetsvoorstel van de PVDA dat sociale acties uit artikel 406 van het strafwetboek haalt?

Bruno Verlaeckt. Het zou goed zijn als alle linkse partijen zich achter dat voorstel scharen. Ik vind ook dat partijen die nu willen besturen daarover een punt moeten maken voor het bestuursakkoord. Daarnaast moeten we de man in de straat duidelijk maken wat het belang is van het stakingsrecht, dat het dient om de rechten van de werkende mensen terug op de agenda te zetten.

Op alle procesdagen was er heel veel steun. Wat betekent dat?

Bruno Verlaeckt. Dat doet ongelooflijk veel deugd. Delegees die daar een hele dag voor opofferen, die om vijf uur ‘s ochtends op de bus te stappen om naar Antwerpen te komen. Tot de laatste zitting was er denk ik 700 man. Dat toont het besef rond het belang van dit proces.

Gaat u de veroordeling nog aanvechten in beroep?

Bruno Verlaeckt. Ja, we laten het hier niet bij. We gaan in ieder geval naar cassatie. Dat is het juridische aspect. Daarnaast willen we het maatschappelijk debat voeren, aan de alarmbel trekken en verdere acties voeren. De criminalisering van syndicale actie en bij uitbreiding elke sociale actie is voor alle democraten een belangrijke kwestie. Mijn stokpaardje is artikel 23 van de Belgische Grondwet. Dat bepaalt dat eenieder het recht heeft op een menswaardig bestaan. Wel, dat recht krijgen we niet zomaar, we moeten dat afdwingen. Dat wil zeggen dat we vroeg of laat tegen de schenen moeten stampen, buiten de lijnen kleuren, sociale actie voeren. Het is heel erg dat het democratisch recht op actie voeren met dit proces beknot wordt. Als we vandaag kunnen gaan stemmen, dan is dat omdat het afgedwongen werd door mensen die buiten de lijntjes hebben gekleurd, die straten hebben geblokkeerd. Er zijn doden voor gevallen.