Malalai Joya: “De VS zijn Afghanistan niet binnengevallen om vrouwen te redden”

De taliban hebben op 15 augustus opnieuw de macht gegrepen in Afghanistan. Met het aangekondigde vertrek van de Noord-Amerikaanse troepen, haalden ze hun slag thuis. In minder dan een week tijd namen ze naast het platteland en een dozijn steden, de hoofdstad Kaboel in. 20 jaar militaire interventie van de VS en de NAVO met zogenaamd als objectief terrorisme tegen te gaan, drijft de Afghanen opnieuw  in de richting van mensonterende talibanterreur. Het zoveelste bewijs dat een humanitaire westerse interventie gedoemd is om te falen. Solidair sprak met vrouwenactiviste Malalai Joya.

Zij heeft de talibanterreur aan den lijve meegemaakt. Ze strijdt tegen de krijgsheren van haar land, van het onderwijs tot het parlement. Ze weigerde echter de postergirl te worden van de Westerse humanitaire inmenging in haar land.

Toen de VS en de NAVO in naam van de “oorlog tegen terreur” Afghanistan bombardeerden, verzette Malalai Joya zich daartegen. Toen het taliban-regime vervangen werd door andere extremistische krijgsheren, kantte ze zich tegen dit marionettenregime. Malalai Joya zette zich altijd in voor de rechten van vrouwen en wie het meest onderdrukt wordt. Dat is de rode draad doorheen haar leven.

“Afghanistan is na de westerse interventie helemaal niet zoveel veranderd. De leiders dragen nu een maatpak en zijn westers gezind, maar zijn even corrupt en moorddadig.” Joya werd ook parlementslid: “Ik heb daar een harde strijd gevoerd tegen de corrupte krijgsheren. Daarom ben ik eruit gezet. Ik heb het bijna met mijn leven moeten bekopen.”

Waarom heeft de westerse militaire interventie in Afghanistan niets veranderd?

Malalai Joya. Wij Afghanen weten al lang dat de war on terror (oorlog tegen terreur) in Afghanistan gedoemd was te mislukken. Blijkbaar wisten alle VS-administraties die in Afghanistan oorlog hebben gevoerd dat ook. De VS hadden van bij het begin van de oorlog geen idee wat het einddoel van hun missie was. Ze wisten dat de bezettingsoorlog niet kon gewonnen worden, omdat de overheid in Kaboel even corrupt als incompetent was. Een lijvig onderzoeksrapport dat gepubliceerd werd door de krant The Washington Post bevestigt dat allemaal.

Toch werd altijd volgehouden dat de interventie noodzakelijk was.

Malalai Joya. Omdat de oorlog in Afghanistan een mislukking was, moest de propagandamachine natuurlijk op volle toeren draaien. Ook Obama heeft ons misleid. Hij beloofde het einde van de oorlog maar heeft de aanwezigheid van de VS alleen maar verhoogd. Het gaat trouwens niet alleen over het al dan niet aanwezig zijn van grondtroepen. De VS controleren het Afghaans grondgebied via het marionettenregime, het Afghaanse luchtruim, de Afghaanse grondstoffen en de drugseconomie.

Waarom is Afghanistan zo belangrijk voor de VS?

Malalai Joya. Ik was vroeger zo trots toen mijn moeder zei dat Afghanistan in het hart van Azië ligt. Maar het is ook een vloek. Omdat we ons in het hart van Azië bevinden, is het voor de VS belangrijk om er militaire basissen te hebben en de controle over olie- en gaswinningen en transport te behouden. Om zo andere grootmachten te controleren, zeker China. Daarom steunen en bewapenen de VS en de NAVO direct en indirect terroristische groeperingen. Voor hen is terrorisme een strategisch instrument om de hele regio te destabiliseren. Niet alleen de VS maar ook regionale grootmachten als Pakistan en India gebruiken Afghanistan in hun machtsspel.

Wat denkt u van de stelling dat onderwijs in Afghanistan mogelijk is dankzij de militaire interventie?

Malalai Joya. Dat is wat het westen ons wil laten geloven. Het maakt deel uit van de oorlogspropaganda. Jarenlang is iedereen wijsgemaakt dat de NAVO-interventie in Afghanistan een succesverhaal was: van een middeleeuws maatschappijsysteem naar een democratie in een paar jaar tijd. Miljoenen mensen kregen opeens toegang tot onderwijs. Wat er niet bij verteld wordt, is dat de kwaliteit van de neergezette schoolgebouwen slecht is, dat de lessen vaak maximaal drie uur per dag doorgaan én dat de leerkrachten niet opgeleid zijn. Het klopt dat er scholen zijn gebouwd, maar die dienden als rechtvaardiging voor de bezetting. Afghanistan heeft miljarden dollars steun gekregen voor heropbouw en onderwijs, maar de Afghanen blijven honger lijden en zijn nog steeds massaal ongeletterd. Waar is al dat geld naartoe?

Hoe is de situatie voor vrouwen onder de bezetting?

Malalai Joya. Kijk naar wat Farkhunda is overkomen. Deze jonge vrouw werd in 2015 in Kaboel verkracht, gestenigd en levend verbrand, op klaarlichte dag, slechts enkele meters van het presidentieel paleis. Haar geliefden hebben nooit gerechtigheid gekregen, de ware daders werden nooit terechtgesteld. Of Masha, 6 jaar oud, gekidnapt en vermoord in mei 2019. Donya en Hadis, 13 en 7 jaar oud, gedood in een zelfmoordaanslag. Dat is het echte “democratische” Afghanistan, verstopt achter de propagandamachine. De eerste slachtoffers zijn vrouwen.

Maar het geldt niet alleen voor ons. In Europa zijn er veel jonge Afghaanse vluchtelingen die een waardig leven zoeken. Toch worden die vaak gedeporteerd, omdat het opnieuw veilig zou zijn in Afghanistan. Terug in hun thuisland hebben ze drie opties: ze worden drugsverslaafd, ze vervoegen de taliban of IS – waar ze een mooi bedrag van 600 dollar per maand verdienen – of ze worden ingelijfd in het Afghaanse leger.

In het westen werd u prompt het symbool van het “nieuwe Afghanistan”, waar vrouwen zonder boerka in het parlement actief kunnen zijn.

Malalai Joya. Ik heb altijd geweigerd gebruikt te worden voor deze propagandamachine. De VS zijn Afghanistan niet binnengevallen om de Afghaanse vrouwen te redden. Ze hebben Afghanistan na 9/11 bezet in naam van de zogenaamde war on terror. Maar door de Noordelijke Alliantie als bondgenoot te kiezen, hebben ze terroristen aan de macht gebracht die nog erger zijn dan de taliban (de Noordelijke Alliantie bestond uit groeperingen uit Noord-Afghanistan die vochten tegen de taliban, n.v.d.r.). Deze extremistische krijgsheren waren verantwoordelijk voor alle gruweldaden tijdens de burgeroorlog (1992-1996). Voor gewone Afghanen is er geen verschil tussen de taliban en de evenzeer fundamentalistische krijgsheren. In Afghanistan hebben we een uitdrukking: de taliban doodt met het mes, de krijgsheren zonder het mes. Ze hebben allemaal bloed aan hun handen. Wie het label “terrorist” krijgt opgeplakt, is afhankelijk van hoe bruikbaar die is voor de VS om hun strategische doelen te bereiken.

Waar vindt u de energie om door te gaan? Ziet u tekenen van hoop?

Malalai Joya. In mijn land gaan de zaken niet snel veranderen. We zijn tot op de grond kapot gemaakt door decennialange oorlogen. Tachtig procent van de Afghanen leeft in extreme armoede. Er is zoveel werkloosheid, corruptie, angst voor repressie en terroristische aanslagen. Afghanen zijn bezig met overleven, niet met een revolutie. Maar ik blijf geloven dat Afghanistan zijn eigen lot in handen gaat nemen. De geschiedenis heeft meermaals getoond dat alleen het volk in staat is zichzelf te bevrijden.