“Het is de schuld van China”: de zondebokstrategie van extreemrechts

Onder impuls van Donald Trump herhaalt extreemrechts wereldwijd dezelfde mantra: “China is de schuldige van dit coronavirus. China moet betalen.” Na een eerste gemeenschappelijke campagne tegen het VN-migratiepact, voert het extreemrechtse netwerk nu een gecoördineerde campagne tegen China.

Extreemrechts had het in de eerste fase van de coronacrisis moeilijk om een houding aan te nemen in deze gezondheidscrisis. In Frankrijk verloor Marine Le Pen in het begin van de crisis 3% in de peilingen. In Italië verloor Matteo Salvini, die in de vorige regering verantwoordelijk was voor vele besparingen, zelfs 10%. 

Sinds enkele weken heeft extreemrechts een nieuw gemeenschappelijk verhaal gevonden: “China is de schuldige van dit coronavirus. China moet betalen.” In ons land heeft ook het Vlaams Belang er duidelijk geld voor over om de “anti-China”-boodschap in Vlaanderen te laten aanslaan. Zo sponsorde de partij advertenties op Facebook met als boodschap: “Nooit vergeten en vergeven: China loog over het virus”, en “Stop onze afhankelijkheid van China”. Deze plotse interesse voor China is onderdeel van een internationale campagne van extreemrechts, die onder impuls van Trump ook in Europa gevoerd wordt. Na een eerste gemeenschappelijke campagne tegen het VN-migratiepact, voert het extreemrechtse netwerk nu een gecoördineerde campagne tegen China.

“Verdedig Trump niet, bekritiseer China”

In de propagandaoorlog tegen China worden fake news en complottheorieën niet geschuwd

Het meest onmiddellijke doel van Trump zijn campagne tegen China is de verkiezingen winnen. Trump verloor heel wat krediet door zijn rampzalige aanpak van de coronacrisis. Hij aarzelde om de richtlijnen van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) toe te passen en het virus sloeg hard toe, met 100.000 doden en kilometerslange files bij de voedselbedelingen als gevolg. En dan is er nog het groeiend sociaal verzet. Een officieel document beschrijft de (her)verkiezingsstrategie van Trump en de Republikeinse Partij als volgt: “Verdedig Trump niet, val China aan”. Marie-Cécile Naves, onderzoeksdirectrice van het Institut de Relations Internationales et Stratégiques, vat het zo samen in Le Soir: “Als Donald Trump kritiek heeft op de crisisaanpak van de WHO en de organisatie ervan beschuldigt onder één hoedje te spelen met China, dan is dat zijn manier om te zeggen dat de WHO en China verantwoordelijk zijn voor de crisis. Hij zoekt zondebokken om de kritiek op zijn eigen slechte aanpak van te pandemie weg te wuiven.”

In die propagandaoorlog worden fake news noch complottheorieën geschuwd. De stelling dat het virus door de mens is gemaakt, is reeds door tientallen gezaghebbende studies van virologen, biologen, de WHO en zelfs door Trumps eigen veiligheidsdiensten weerlegd. Toch blijft Trump deze theorieën nieuw leven inblazen. Hij krijgt daarbij de steun van een internationaal extreemrechts netwerk. Overal herhalen extreemrechtse politici dezelfde mantra: het is allemaal de schuld van China. In Brazilië beweerde een minister uit de regering van Bolsonaro zelfs dat het coronavirus deel uitmaakte van een Chinees plan voor werelddominantie.

Amerikaanse multinationals uit de wind gezet

Op middellange termijn heeft die anti-Chinacampagne als doel om de multinationals en aandeelhouders uit de wind te zetten tijdens de grootste economische crisis sinds 1929. Het wordt steeds duidelijker dat niet iedereen niet in hetzelfde schuitje zit. De 1% rijksten worden niet “even hard geraakt door de crisis” zoals N-VA’er Theo Francken beweert. De miljardairs zijn de enige groep in de maatschappij die collectief rijker wordt ondanks, of liever dankzij deze crisis.  

Het hulpplan van Trump maakte meer dan 4.000 miljard dollar vrij om vooral de grote bedrijven te redden, maar het groeiende sociaal verzet in de VS doet de kritiek op deze gratis cheque voor de multinationals aanzwellen. De roep om een People’s Bail Out, een reddingsplan voor de gewone mensen, wordt steeds luider en zowel in Europa als in de VS wint het idee terrein om de multimiljonairs substantieel te laten bijdragen met een coronataks.

Een campagne die China verantwoordelijk stelt voor de coronacrisis is dus een welgekomen bliksemafleider om de superrijken uit de wind te zetten. Omdat China volgens Trump verantwoordelijk is voor de wereldwijde uitbraak van het coronavirus moet het land er ook financieel voor opdraaien: “Make China Pay”. 

Een van de manieren waarop Trump dat wil doen, is door de douanetarieven voor Chinese goederen opnieuw te verhogen. Op die manier sluit deze anti-Chinacampagne naadloos aan bij de handelsoorlog die Trump al een tijdje voert. De slogan ‘Make America Great Again’ leert de Amerikaanse werkende bevolking China te haten, in plaats van kritische vragen te stellen over waarom Trump de WHO-richtlijnen slechts schoorvoetend toepaste. 

Het meest gelezen rechts-populistische Duitse schandaalblad, Bild, titelde op zijn voorpagina “Wat China ons al verschuldigd is”, en berekende dat China 150 miljard aan Duitsland zou moeten betalen. Ook de voorzitter van het Spaanse extreemrechtse Vox wil China doen betalen voor wat de partij net als Trump consequent het “Wuhan-virus” blijft noemen.
In Vlaanderen vertaalde de extreemrechtse nieuwssite Doorbraak netjes “Make China Pay” in “China moet de coronacrisis betalen”. Doorbraak wil zelfs een “coronataks”, niet op multimiljonairs, wel op goederen die in China gemaakt zijn. Het artikel hierover werd mee verspreid door Vlaams Belang. Dat extreemrechts met die anti-Chinacampagne de superrijken uit de wind wil zetten, werd onlangs nog duidelijk toen het Vlaams Belang in de Kamer tegen een voorstel stemde om multimiljonairs een coronataks te laten betalen.

Is China verantwoordelijk voor de pandemie?

De WHO maakte in haar rapport over de reactie van China op het coronavirus een globaal positieve beoordeling. Dat wil niet zeggen dat het niet beter kon. De WHO besliste op haar laatste algemene vergadering om een onafhankelijk onderzoek te laten uitvoeren naar de initiële reactie op de pandemie. China keurde de vraag naar dat onderzoek ook mee goed.

Trumps Koude Oorlog tegen China

De campagne tegen China heeft ook een strategisch doel. Ze moet de geesten voorbereiden op een Koude Oorlog tegen Amerika’s “strategische vijand”. Sinds twintig jaar zijn de meest reactionaire en agressieve krachten van het Amerikaanse establishment overtuigd dat de VS de strijd voor de wereldhegemonie zal voeren tegen China. 

De anti-Chinacampagne is een welgekomen bliksemafleider om de superrijken uit de wind te zetten

De eerste anti-Chinese strategieën werden uitgewerkt onder president George W. Bush, door de denktank Project for the New American Century (PNAC). Een van de toenmalige ideologen was Samuel Huntington, auteur van “Clash of Civilizations” (“Botsende Beschavingen”). Dat boek diende om de oorlogen in het Midden Oosten te rechtvaardigen. Die oorlogen gingen volgens Huntington niet om de controle over de olie en grondstoffen. Hij beweerde dat conflicten onvermijdelijk waren omdat de westerse beschaving niet compatibel is met de moslimbeschaving. Wat minder mensen hebben onthouden, is dat volgens Huntington ook een conflict met China onvermijdelijk is. De Chinese beschaving, gebaseerd op het Confucianisme, zou namelijk andere waarden en normen hebben dan de westerse beschaving.

Onder president Obama volgde de “Pivot to Asia”, waarbij de aandacht verlegd werd van het Midden-Oosten naar het Verre Oosten. Vandaag wordt die rol overgenomen door het “Committee on the Present Danger: China” (CPDC). Dat verenigt ex-CIA-officials, ex-legerleiders, vertegenwoordigers van het militair-industrieel complex, ngo’s, internationale bondgenoten, conservatieve journalisten en media-experten, onder wie Steve Bannon, de extreemrechtse ex-adviseur van Trump, die het initiatief nam voor het comité. 

Volgens het CPDC vormt China een militaire, economische en ideologische bedreiging voor de VS, die bestreden moet worden. Het extreemrechtse netwerk dat Bannon uitbouwt voorziet daarvoor de stoottroepen. Zijn tactiek is steeds dezelfde. Extreemrechtse campagnes op sociale media bereiden het terrein voor. Daarna gaan iets respectabelere maar uiterst rechtse media en opiniemakers het verhaal overnemen, of er op zijn minst vragen over stellen en een polemiek starten. Ten slotte zullen de grote mediakanalen over die polemiek gaan berichten.

De anti-Chinacampagne van extreemrechts draagt ertoe bij dat wereldwijd het anti-Chinese racisme snel toeneemt. In één week werden meer dan 600 gevallen van fysiek en verbaal geweld tegen mensen met Chinese roots gerapporteerd. Deze mensen werden uitgescholden, geslagen, bespuwd of neergestoken. Sommige scholen ontzegden zelfs Chinese studenten de toegang tot hun leslokalen. Sinds januari verdrievoudigde het aantal Amerikanen dat China als vijand ziet. Ook in Europa bouwt extreemrechts aan het vijandbeeld tegen China. Zo verspreidden verkozenen van het extreemrechtse Vox in Spanje racistische boodschappen tegen Chinese burgers en toeristen in Spanje. In België diende het Vlaams Belang onlangs parlementaire resoluties in, waarin het Chinese lidmaatschap van internationale instellingen zoals de WHO ter discussie werd gesteld.

Extreemrechtse Koude Oorlogslogica: niet in onze naam
Progressieven wereldwijd moeten zich bewust zijn van het gevaar van de Koude Oorlogslogica waarin Trump en zijn extreemrechtse stoottroepen ons willen duwen. Tegenover hun visie en recepten moeten we een solidair en sociaal alternatief verdedigen.

Ieder voor zich versus internationale solidariteit
Voor extreemrechts zijn internationale solidariteit en het bestaan van de WHO als internationale organisatie een doorn in het oog. Daartegenover staat dat het coronavirus een pandemie is, en een pandemie kun je per definitie niet land per land tegenhouden. Als één land de strijd tegen het virus verliest, dan verliezen alle landen. Dat gaat lijnrecht in tegen het enge nationalisme en de “eigen land”-logica van extreemrechts. Het is absurd om te denken dat de VS, of het Westen winnen, wanneer China verliest.
Die twee visies botsten ook op de laatste algemene vergadering van de WHO. China en de Europese Unie wilden een vaccin dat openbaar en toegankelijk is voor iedereen. Trump wilde dat niet ondersteunen, en hield vast aan zijn “America First”-principe. 

Besparen versus investeren in sterke gezondheidssector
De WHO verdedigt bovendien sterk uitgebouwde gezondheidssystemen als essentieel onderdeel van een antwoord op de pandemie. Ook dat gaat in tegen Trump zijn strijd tegen een sociale zekerheid en een universele ziekteverzekering. Ook Vlaams Belang-voorzitter Tom Van Grieken verdedigde in 2014 nog in zijn partijprogramma dat er 4,4 miljard euro bespaard moest worden in de reële uitgaven van de gezondheidszorg.