"Het is aan ons om voor onze rechten te strijden, niemand anders zal het voor ons doen"

Op 17 juli 2019 zeggen de kamermeisjes van het Ibis-hotel in de Parijse wijk Batignolles "stop". De directie wil 13 werknemers overplaatsen. Hun collega's verzetten zich hiertegen en eisen behalve dat van deze overplaatsing wordt afgezien ook een fikse loonsverhoging, minder werkdruk, erkenning van hun status als gespecialiseerde arbeiders, ...

Ze weten het op dat moment nog niet, maar ze maken zich klaar voor een strijd van 22 maanden, waarvan 8 maanden ononderbroken staking, tegen een multinational (Accor) die hen laat werken als beesten voor een hongerloon. Hun strijd verspreidt zich snel over het hele land en krijgt ook buiten Frankrijk steun.

De vlekkeloze strijd van een kamermeisje

Op 25 mei 2021 wordt een overeenkomst ondertekend: loonsverhogingen van 250 tot 500 euro netto per maand, vermindering van de werklast, ...

Vier maanden na deze overwinning zijn de "kamermeisjes van het Ibis-hotel in Batignolles" te gast op ManiFiesta. We spreken met met kamermeisje Sylvie Kimissa, kinderjuf Rachel Keke en Tiziri Kandi, vakbondsafgevaardigde van de CGT HPE (vakbond voor prestige- en budgethotels).

Jullie werken in een sector die ons niet erg bekend is. Hoe ziet het dagelijks leven van een kamermeisje eruit?

Sylvie. Voor je bij een bedrijf in dienst treedt, teken je een contract waarin het aantal uren staat dat je zult werken. Maar in feite worden we betaald per klus, per kamer dus en niet per uur. In mijn contract staat 6 uur. Op papier moet ik 21 kamers afwerken, maar het zijn er vaak 40 of 50, omdat we te weinig personeel hebben door ziekmeldingen waarvoor geen vervanging gevonden wordt. Voor deze extra kamers word ik niet betaald. We mogen niet weg voor we klaar zijn. Soms beginnen we om 8.30 uur en zijn we er om 18.00 uur nog. Zonder pauze. We rennen van hot naar her.

Tiziri. De verplaatsingen tussen kamers en verdiepingen, de trolley vullen...al dat werk wordt niet meegeteld. Het hoge tempo vergroot het risico op ongevallen. Veel werkneemsters zijn al geopereerd aan hun polsen.

Als er per kamer betaald wordt, hebben de werkgevers er geen belang bij de arbeidstijd te verlengen. Ze worden deeltijds betaald, ook al werken ze voltijds. Wanneer ze er niet in slagen hun aantal kamers te halen, wordt aan het eind van de maand de balans opgemaakt. Als de kamers niet afgewerkt zijn, krijgen ze minder uitbetaald.

Rachel. Je werkt voor drie, maar aan het eind van de maand krijg je slechts één loon. Dit werk maakt het lichaam van een vrouw kapot. Als je naar huis gaat, kun je niets meer doen. Zelfs koken voor de kinderen gaat moeizaam. Als ik thuiskom, mag ik van mezelf niet even gaan zitten. Want als ik eenmaal zit, kom ik niet meer uit m'n stoel.

Lees verder onder de foto

Wat heeft jullie ertoe aangezet om actie te voeren?

Rachel. We waren uitgeput. De druppel? Toen de directie 13 medisch beperkte werkneemsters naar een ander hotel wilde overplaatsen. We probeerden ons te organiseren maar wisten niet precies hoe we ons moesten verzetten. We hebben een ontmoeting gehad met de CGT HPE. De vakbondsmedewerkers leerden ons veel, zoals het feit dat we per uur betaald konden worden. Ik werk al 17 jaar in de sector en wist daar niets van. Dus besloten we te gaan staken.

Jullie beweging duurde 22 maanden. Hoe hebben jullie dat volgehouden?

Sylvie. Gedurende de 8 maanden staking stonden we van 8 uur 's morgens tot 4 uur 's middags aan het piket. We hielden stand door vastberaden en verenigd te blijven. Kijk naar ons: arme kamermeisjes, we verdienen minder dan 1000 euro per maand en komen in opstand tegen de Accor-groep. De enige manier om te strijden en te winnen, is verenigd zijn. Alle vrouwen deden mee. Sommigen brachten eten mee. Dit werd ons dagelijks leven. We hebben zelfs een kerst samen doorgebracht, met onze families en onze kinderen. De bazen begrepen dat we niet zouden opgeven en werden bang.

Hebben jullie gezinnen jullie gesteund?

Sylvie. Ik kreeg vooral steun van mijn kinderen. Mijn zus zei altijd: "Ga werken, denk aan je gezin."Als ik niet zo vastberaden was geweest, had ik naar haar geluisterd en het opgegeven. Je moet je afvragen: "Wat wil ík?" Het is niet mijn man, het zijn niet mijn kinderen die lijden onder mijn werk, ik ben het. Dus het is aan mij en niemand anders om hierover te beslissen.

Op 25 mei 2021 belde ik mijn zus om haar te vertellen dat we gewonnen hadden. De volgende dag ging ze naar het dichtstbijzijnde CGT-kantoor en sloot zich aan bij de vakbond. Ze is al 30 jaar in Europa en ze heeft er nooit aan gedacht zich bij een vakbond aan te sluiten! (lacht)

Lees verder onder de foto

Mijn jongste is 10 jaar oud. Hij is zeer actief bij de CGT (lacht). Eerst begreep hij het niet. Toen ik hem vertelde dat we krap bij kas zaten en niet naar McDonald's konden, was hij verdrietig. Ik legde het hem uit. Hij ging zelfs met ons mee toen we in Straatsburg Europarlementariërs gingen ondervragen. Hij begreep dat ik ook voor hem vocht. Hij plakte zijn klas vol met CGT-stickers. Ik werd op het matje geroepen (gelach). Zo'n kleintje geeft je moed, je wilt voor hem vechten. Als ik opgeef, zal hij later zeggen: "Ik zag mijn moeder vechten, maar ze verloor. Het heeft dus geen zin om te vechten." Geen denken aan!

Hoe ga je om met spanningen in zo'n lang en moeilijk conflict?

Tiziri. Op de eerste dag van de staking hebben we de tijd genomen om iedereen te waarschuwen: "Vandaag is iedereen enthousiast. Iedereen heeft er zin in. Maar hoe meer tijd er verstrijkt, hoe meer de moed ons in de schoenen zal zakken. De vermoeidheid, de kou, de regen, ... Er zullen een hoop kopzorgen zijn. Maar dat doet er niet toe! Als je ruzie gaat maken, doe het dan bij de bushalte, niet aan het piket. Geen geruzie als de baas of de deurwaarder er staan."

Aanvankelijk waren jullie geen lid van de vakbond. Wat heeft jullie van gedachten doen veranderen?

Rachel. Zonder een vakbond is organisatie op de werkplek onmogelijk. We worden in de gaten gehouden, gefilmd. We kennen onze rechten niet, we kunnen niet lezen of schrijven.

Tiziri. De CGT HPE begint de strijd niet als de werknemers niet aangesloten zijn. Ze krijgen duidelijk te horen dat ze zich moeten aansluiten. Het is een daad die getuigt van de wil om de strijd aan te gaan.

Zodra de werknemers lid zijn van de vakbond, zorgt die voor de logistiek van de staking, de voorbereiding van acties, pamfletten, de begeleiding van de werknemers bij het opstellen van hun eisen, tijdens de onderhandelingen, juridische ondersteuning, ... We helpen hen ook om een stakingsfonds op te zetten. Want met activisme alleen smeer je geen boterhammen. In dit geval was het des te belangrijker, omdat de werkneemsters moeders zijn en de koelkast moeten vullen en kleren moeten kopen voor de kinderen.

Lees verder onder de foto

Sylvie. Als ik vroeger mijn kinderen moest ophalen en er was een staking in het vervoer of ik moest een omweg maken om een demonstratie te vermijden, wond ik me daarover op. Ik had mijn schamele 1000 euro, ik kon er mijn huur van betalen, ik had geen tijd om me te verdiepen in de strijd van andere mensen. De CGT HPE heeft ons doen inzien dat vechten binnen ieders bereik ligt, ook het onze. De vakbond liet ons zien dat alleen wij voor onze rechten kunnen vechten. Als wij het niet doen, zal niemand anders het voor ons doen. We hadden de kracht om de strijd aan te gaan, maar we hadden ook houvast nodig in geval van een storm.

Van buitenaf lijkt het alsof staken makkelijk is. Nee. We staan net zo vroeg op als we anders doen om te gaan werken, maar nu blijven we buiten staan in de kou. Elke dag. Maar in plaats van ontmoedigd te raken door de minachting van de bazen, raakten we steeds meer overtuigd van de geldigheid van onze actie.

Als we op het werk aankwamen, kregen we de wind van voren. We waren bang om te antwoorden, in onze situatie wisten we niet wat de gevolgen konden zijn. Doordat we elke dag door het management werden afgekraakt, begonnen we uiteindelijk ons vertrouwen in onze zaak te verliezen. We werden niet alleen gekleineerd als kamermeisje, maar als vrouw. Maar toen we houvast gevonden hadden, veranderde dat. Toen stonden we daar met opgeheven hoofd.

Jullie strijd kreeg heel veel media-aandacht. Was het niet moeilijk en vermoeiend om overal in de media jullie eisen uit te moeten leggen?

Sylvie. In het begin, toen journalisten vroegen of ze me mochten interviewen, zei ik: "Nee, vraag maar aan Rachel." Ik was bang omdat ik me niet capabel voelde. Maar Rachel en anderen die de pers te woord durfden te staan, waren het duidelijk beu. Ik had geen keuze, ik wist dat ik het moest doen, omdat we anders ons momentum zouden verliezen.

Tiziri. In het begin wilden degenen die later woordvoerders van de beweging werden, niet in het openbaar spreken. Ze zeiden: "Doe jij het maar, jij bent een betere spreker." Maar ik ken hun realiteit niet, ik ben geen kamermeisje. In de werkende klasse heerst het idee dat wat wij te zeggen hebben niet interessant is. Maar toen ze zich eenmaal begonnen open te stellen, zijn ze hierin gegroeid, omdat ze zagen dat de mensen naar hen luisterden. Je vindt je eigenwaarde terug, je zelfvertrouwen. Het is enorm belangrijk om erop te vertrouwen dat je zult winnen, om tegen jezelf te zeggen: "Ja, ik ben in staat te zeggen wat ik ervaar en wat ik ervaar is belangrijk. Niemand kan het zo goed zeggen als ik, omdat het mijn realiteit is."

Lees verder onder de foto

Sylvie. Deze strijd heeft zoveel deuren voor ons geopend. Nu zijn we in België. Als we niet gevochten hadden, zouden we hier vandaag niet zijn. Ik zou niet eens geweten hebben dat de PVDA bestaat of dat Françoise bestaat (gelach).

Wat ons trots maakt wanneer we ergens naartoe gaan en uitleggen dat we "de kamermeisjes van Ibis in Batignolles" zijn, is om de reactie van de mensen te zien en hun ogen te zien oplichten. We wisten niet dat we dit gevoel konden opwekken.

Daardoor kregen we steun van heinde en verre. Ik kreeg een brief van iemand die me op televisie had gezien. Ze schreef om te zeggen dat ze onze strijd volgde. Ze bedankte ons omdat we weer hoop geven aan mensen die er, net als zij, niet meer in geloofden. Die brief heeft me diep ontroerd. Het geeft je moed. De volgende morgen werd ik wakker met een goed gevoel en dacht: "We vechten ook voor alle anderen, we moeten ook winnen voor al die mensen die er niet meer in geloven."

Tiziri. We willen echt niet heilig verklaard worden of op een voetstuk geplaatst worden, zoals superhelden die iets onvoorstelbaars voor elkaar hebben gekregen. We zijn hier vandaag om te zeggen: “Als wij gewonnen hebben, kan iedereen winnen.” We speelden een liedje aan het piket: "Ça dépend de toi" (Het ligt in jouw handen). We moesten de deurwaarders weerstaan, de dagvaardingen, de regen, de kou, al diegenen die wachtten tot we het op zouden geven, ... Ondanks alles hebben we gewonnen. We zijn niet buitengewoon. Niemand is dat. Maar we hebben het wel klaargespeeld. En we willen andere werknemers inspireren om ook actie te ondernemen.

Er spelen verschillende eisen in jullie strijd: economische eisen, arbeidsomstandigheden, maar er is ook de kwestie van respect.

Rachel. Ja, we strijden omdat we in dit beroep niet gerespecteerd worden. De baas zegt ons: "Als je het niet naar je zin hebt, Pôle Emploi (gelijk aan VDAB/Actiris, nvdr) zit aan de overkant van de straat, ga daarheen, er zijn genoeg meisjes die maar al te graag je plaats innemen."

De directie weet dat we deze baan nodig hebben om onze verblijfsvergunning te verlengen, om huisvesting te vinden, om onze kinderen te eten te geven.

Als we niet in staat zijn onze kinderen op te voeden, heeft dat gevolgen voor de hele samenleving. Een nieuw paar sportschoenen kost bijvoorbeeld meer dan 100 euro. Hoe kunnen we dat met ons loontje kopen? Onze kinderen zullen stelen, drugs verkopen om dingen voor zichzelf te kunnen kopen, om net als hun vriendjes te zijn, om dezelfde kleren te hebben. De reactie van de staat is repressief, er is vandaag sprake van politiegeweld tegen onze kinderen. Maar uitbuiting ligt aan de basis van deze problemen. Onze baas buit ons uit. Politici kunnen niet zomaar zeggen "Stop politiegeweld" zonder ook op te treden tegen de uitbuiting van werkende mensen. We worden twee keer vermoord: we worden vermoord op het werk en onze kinderen worden vermoord.

Een hoger loon als vrouw is ook belangrijk voor het hele gezin.

Rachel. De kinderen van de CEO van Accor, Sébastien Bazin (wiens salaris meer dan 2 miljoen euro netto per jaar bedraagt, nvdr), lijden niet zoals onze kinderen. Er wordt veel gesproken over opvoeding. Maar opvoeding is een kwestie van geld. Zonder geld kunnen we onze kinderen niet opvoeden. Dankzij ons worden mensen zoals Sébastien Bazin en zijn kinderen rijk.