Climate Express om klimaatonderhandelaars op andere ideeën te brengen

10.000 mensen vanuit België naar de klimaattop in Parijs krijgen eind dit jaar. Een ambitieuze doelstelling van de Climate Express, die de sociale en de ecologische strijd wil verbinden in een brede beweging.

Vrijdag 15 november 2013. In het Brusselse Zuidstation stappen 700 mensen van werkelijk allerlei pluimage – uit vakbonden, milieubewegingen Noord-Zuidorganisaties… – op een trein met bestemming Warschau. Daar vindt dat weekend de jaarlijkse internationale klimaatconferentie van de Verenigde Naties plaats.

De klimaattop zelf levert bitter weinig resultaat op. Terwijl de klok van de klimaatontaarding genadeloos voort tikt, geven de wereldleiders andermaal niet thuis. Er komt geen deftig, bindend klimaatakkoord.

Maar als de 700 Belgen vier dagen later – na een treinrit van twintig uur en weer een nachtje zonder al te veel slaap – weer het station van Brussel-Zuid binnen bollen, is er in hun harten en hoofden wel degelijk heel wat veranderd. Ze hebben betoogd voor een sociaal rechtvaardig en ecologisch verantwoord klimaatakkoord. Ze hebben zich vier dagen lang ondergedompeld in discussies en acties. Ze hebben ideeën en ervaringen uitgewisseld. Ze komen thuis met – naast vuil ondergoed – veel enthousiasme en vastberadenheid om de banden die ze onderweg gesmeed hebben niet verloren te laten gaan.

Bram Sercu was erbij op die trein naar Warschau, toen nog als voorzitter van de JNM, de Jeugdbond voor Natuur en Milieu. Vandaag is hij als vicevoorzitter van de actiegroep Climate Express een van de mensen die de klimaattrein naar Warschau voortzetten.

“Die treinrit naar Warschau heeft heel wat losgemaakt”, vertelt hij. “Je moet het je voorstellen: met zoveel mensen twee keer twintig uur in een trein. Dat was gewoon prachtig. Je had twintig uur lang de tijd om met een hele groep mensen te babbelen… Heel inspirerend. Op zich was het daar in Warschau geen heel erg grote betoging. In feite waren het vooral Belgen die daar waren. (lacht) Maar toch kwam iedereen terug met een goed gevoel, net doordat we als beweging een stuk sterker waren geworden.”

En dus werd Brussel-Zuid daar in november 2013 geen eindpunt, maar net het begin van een beweging. Het begin van de Climate Express. De trein zou blijven rijden...

Sociale rechtvaardigheid in balans met de aarde

“Iedereen – op een enkeling na – is wel op de hoogte van het klimaatprobleem. Dat is niets nieuws. De uitdaging is om daar een toekomst in te zien”, zegt Sercu. “We willen echt het positieve verhaal brengen van de mogelijkheden die er zijn. De Climate Express mobiliseert dan ook mensen om actie te voeren voor een wereld met sociale rechtvaardigheid in balans met de draagkracht van de aarde.”

Het volgende project van de Climate Express is het organiseren van de Belgische massamobilisatie voor de COP21, de internationale klimaatonderhandelingen die in 2015 plaatsvinden in Parijs. “We roepen op voor een ‘Mars op Parijs’. Vanuit verschillende landen komen mensen te voet, met de fiets, gocart, paard en kar, trein... noem maar op! Ons doel is vanuit België 10.000 mensen in Parijs te krijgen.” 

Pak activiteiten

Het eerste weekend van de klimaattop – die plaatsvindt van 30 november tot en met 11 december – is er een grote massamobilisatie, waarbij de organisatoren op zondag 29 november in totaal een half miljoen mensen op de been willen brengen. “Vanaf het middelste weekend is er een alternatieve conferentie. En in het laatste weekend staan allerlei ludieke acties op het programma. Ook voor dat laatste weekend zullen we vervoer organiseren. Er zal dan een tweede grote mars zijn, waarbij de resultaten van de klimaattop met een kritische blik worden bekeken. Daar willen we ook duidelijk maken dat het einde van de klimaattop, onafhankelijk van de uitkomst,de start moet zijn van serieuze actie wereldwijd Maar we mikken vooral op 10.000 Belgische deelnemers aan die eerste betoging.”

Wie denkt dat de trip naar Parijs niets meer wordt dan hup, bus of trein op, wat rondstappen en slogans scanderen, en dan snel terug naar huis, heeft het mis. “We gaan daar uiteraard een pak activiteiten aan koppelen. Er zullen acties zijn, volksvergaderingen, feestjes ook. De bedoeling is om opnieuw momenten te creëren waarop mensen nadenken over klimaat, zodat ze samen hun mening kunnen vormen.” Een beetje à la de trein naar Warschau dus. “Op de trein- of busrit heen en terug, hebben we twee keer vier uur de tijd om de mogelijkheid te creëren om in discussie te treden, om bij te leren. Dat is de manier waarop we mensen willen stimuleren om rond dat thema te werken en er rond te blijven werken.”

Massa’s verenigen

Zoveel mensen richting Parijs krijgen is geen geringe doelstelling. Toch is het nodig, want alleen een grote mobilisatie kan van buitenaf de druk opvoeren op de klimaatonderhandelaars. “Uit gesprekken met enkele klimaatonderhandelaars hebben we al opgevangen dat zij daar vatbaar voor zijn. Als zij zien dat er ook in Parijs een massa volk op straat komt, betekent dat extra steun en zelfs druk om ernstige maatregelen op tafel te leggen. Ook al lijkt die steun klein, het heeft zeker een invloed op het proces.”

“Maar meer nog dan dat, willen we met die grote mars aan de hele wereld tonen dat de roep om krachtige maatregelen tegen de klimaatopwarming, enorm groot is. En dat we massa’s mensen kunnen verenigen rond dat thema.”

En dat thema is niet enkel de opwarming van de aarde tegenhouden, maar dat ook doen door tegelijk het sociale aspect niet uit het oog te verliezen. “Een van de beginselen van de Climate Express is dat we voor klimaat en sociale rechtvaardigheid ijveren. Het klimaatprobleem is intrinsiek gelinkt aan het sociale probleem, alleen al door het feit dat het de allerarmsten zijn op aarde die de grootste slachtoffers zijn, terwijl zij er het minst schuld aan hebben. Maar ook in regio’s waar de gevolgen beperkter zullen zijn, is het duidelijk dat de meest kwetsbare groep van de bevolking daar het meest last van zal hebben.”

Startpunt Parijs

“De sociale strijd en de ecologische strijd moeten hand in hand gaan. De ene strijd kan de andere versterken. Dat is ook wat de treinrit naar Warschau zo boeiend maakte. Die twee groepen kwamen daar met elkaar in contact en inspireerden elkaar vanuit hun eigen invalshoek. Net door vakbonden, milieubewegingen en Noord-Zuidorganisaties samen te zetten in een trein, creëer je mogelijkheden tot uitwisseling.”

En wat na Parijs? “De mobilisatie voor Parijs is nu wel ons belangrijkste project, maar het is zeker onze ambitie om na Parijs verder te gaan met de Climate Express. We willen mensen activeren en een beweging creëren. Een sfeer creëren die mensen aanmoedigt en enthousiast maakt om meer te doen, hetzij met hun vereniging, hetzij individueel binnen Climate Express. We willen op termijn een breed gedragen organisatie worden, die open staat voor mensen en verenigingen die elk op hun eigen manier input geven. Ook voor ons is de klimaattop van Parijs een startpunt.”