“Als Europa bezuinigingen oplegt, krijgt extreemrechts een ongelooflijk cadeau”

Het Europees Verbond van Vakverenigingen (EVV) is de koepel van de belangrijkste nationale vakbonden in Europa. Hij vertegenwoordigt 45 miljoen werknemers en is Europa’s grootste sociale beweging. De koepel voert campagne tegen de bezuinigingen die op komst zijn. EVV-secretaris Ludovic Voet vertelt er meer over.

Er dreigt opnieuw hard bezuinigd te worden. De Europese Commissie wil ons doen snoeien in de openbare diensten en de sociale zekerheid. Voor België zou het om een bezuinigingsprogramma gaan van 2,7 miljard euro in 2024. Europa lijkt vastbesloten om snel nieuwe besparingsmaatregelen op te leggen.

Welke logica schuilt hierachter?

Ludovic Voet. Tijdens de pandemie in 2020 zijn we erin geslaagd de Europese Unie zover te krijgen dat ze de opgelegde begrotingsregels uit het verleden opschortte. Die opschorting liep echter af op 31 december 2023. Het EVV riep op om ze te verlengen. Omwille van de hoge inflatie en de impact ervan op onze facturen, en ook vanwege de noodzakelijke overheidsinvesteringen om onze samenleving klimaatbestendiger te maken.

Lees verder onder de foto

Maar de Europese instellingen willen snel nieuwe regels uitvaardigen, ook al zijn die iets minder restrictief dan de vorige. Met de schadelijke effecten van de besparingsmaatregelen na de financiële crisis van 2008 in het achterhoofd, is het alvast een goed begin om deze regels te hervormen. Maar niet tegen eender welke prijs. Werknemers willen niet onderhandelen over meer of minder besparingen. Ze weten heel goed wat zo’n bezuinigingsbeleid betekent: afbraak van sociale rechten en openbare diensten, langer werken, gepensioneerde collega’s die niet vervangen worden, de lonen blokkeren en andere oneerlijke maatregelen. Hebben we dan niets geleerd uit de opeenvolgende crises?

Zijn die budgettaire maatregelen gerechtvaardigd?

Ludovic Voet. Niet als ze ten koste gaan van de bevolking en de planeet. Waarom niet de overconsumptie van de superrijken en de overwinsten van grote bedrijven aanpakken? Tussen juli 2022 en juli 2023 bedroegen de overwinsten van de 3.000 grootste beursgenoteerde bedrijven 4% van het wereldwijde bbp (geproduceerde rijkdom). Geen winsten maar overwinsten.

De PVDA is een sterke stem, ook Europees

We hebben het dan over 500 euro per bewoner van de planeet die wordt omgezet in niet-productief kapitaal (het levert niets op voor de gemeenschap maar wordt geconfisqueerd door een handvol kapitalisten, n.v.d.r.). In Europa ging zo 800 miljard euro naar de bankrekeningen van grote bedrijven. Geld dat hard nodig is voor een beleid van herverdeling, loonsverhogingen en investeringen voor sociale voorzieningen en klimaat.

Wat vindt het EVV van de nieuwe regels waarover wordt gesproken?

Ludovic Voet. De voorgestelde nieuwe regels zijn gebaseerd op dezelfde principes als de oude. Die worden rechtstreeks verantwoordelijk gehouden voor de recessie die volgde op de financiële crisis van 2008. Een vermindering van de staatsschuld voor landen met een schuld van meer dan 60% van het bbp en een vermindering van de uitgaven bij landen met een begrotingstekort van meer dan 3%. Die doelstellingen dreigen de noodzakelijke sociaal-ecologische transformatie in gevaar te brengen. Minder investeringen, minder openbare dienstverlening en minder steun voor werknemers. Daardoor zal de ongelijkheid toenemen.

Het is dus hoog tijd dat we het blind geloof in besparingen afzweren. Doen we dat niet, dan schuiven we de komende klimatologische en sociale rampen door naar toekomstige generaties. We hebben het dan niet meer over financiële kosten, maar over grote kosten voor mens en milieu. Wallonië en Slovenië kunnen er van meespreken, respectievelijk in 2021 en 2023 werden ze getroffen door overstromingen. Een week van overstromingen in Slovenië kostte het equivalent van een derde van de nationale begroting.

Duurzame overheidsfinanciën moeten de uitdagingen van morgen kunnen aangaan. Zo financieren we onze ziekenhuizen, scholen, brandweer en pensioenen. Tijdens de Covid-crisis werden economische en sociale steunmaatregelen ingevoerd dankzij de opschorting van de begrotingsregels, met name door de overheidstekorten te verhogen.

Over welke actiemiddelen beschikt de sociale beweging? Maken de verkiezingen in juni daar deel van uit?

Ludovic Voet. We kunnen niet toestaan dat beleidsmakers regels bepalen die in de toekomst onze sociale rechten zullen ondermijnen. Op dinsdag 12 december 2023 gaven duizenden werknemers gehoor aan de oproep van het EVV om in Brussel te betogen. Maar dit moet onderwerp van discussie worden in alle Europese hoofdsteden. Onder de huidige druk hebben ze het moeilijk om de nieuwe regels door te drukken, wat onze invloed bewijst.

De nieuwe begrotingsregels zullen elke sociale doorbraak verhinderen die vakbonden en progressieve partijen willen. Als Europa dit doet, geeft het extreemrechts een ongelooflijk cadeau. Twee zelfs. Extreemrechts zal campagne kunnen voeren tegen de bezuinigingsregels die door de zittende partijen zijn aangenomen. En als ze aan de macht zijn, kunnen ze hun neoliberale gezicht tonen, beknibbelen op onze sociale rechten en Europa de schuld geven.

Hoe kan de strijd in verschillende landen verbonden worden?

Ludovic Voet. Het is essentieel dat Europese sociale bewegingen solidair zijn, zodat strategieën kunnen worden gedeeld. We moeten de strijd voor meer koopkracht koppelen aan de noodzakelijke wijzigingen in de economische regels. Dus ja, overal in Europa schieten werknemers in actie voor loonsverhogingen, niet voor kruimels. Werknemers gaan voor hogere lonen en lagere prijzen, de eigenaars van het kapitaal gaan voor het omgekeerde.