Ali Guissé, PVDA-lijst Brussel-Stad: “Met of zonder papieren, we moeten álle werkenden mensen verenigen”

Ali Guissé (46) was woordvoerder van mensen zonder papieren, opvoeder, radiopresentator en buschauffeur bij de MIVB. En vandaag is hij kandidaat voor de PVDA in Brussel. De rode draad in zijn leven? “Geen vooruitgang zonder strijd.”

Ali is in 1972 geboren in Abidjan, de grootste stad van Ivoorkust. Zijn ouders, Senegalezen, komen uit een rijke familie. Toch ontmoeten we Ali tijdens een bezetting van een Brusselse kerk. Om te begrijpen hoe hij daar beland is, moeten we heel wat jaren teruggaan.

“Al op de middelbare school was ik actief in het verenigingsleven. Daar begon ook mijn interesse voor politiek, ik leerde er hoe de wereld en het kapitalistische systeem in elkaar zitten. Beetje bij beetje drong het tot me door dat het wereldbeeld dat ik als kleine jongen had, totaal niet met de werkelijkheid overeenstemde. En dat was niet naar de zin van mijn vader, een rijke zakenman!”

In de jaren 1990 lanceerde president Bédié zijn Ivoirité: alleen mensen met vier grootouders geboren in Ivoorkust konden de Ivoriaanse nationaliteit krijgen. “Tijdens een betoging werd ik opgepakt en twee dagen lang onder politietoezicht geplaatst, enkel om mijn Senegalees klinkende familienaam. Mijn vader schold me uit: “Waarom verdoe je je tijd met betogen? Weet je dan niet dat je daarmee mijn zaken in gevaar brengt?” Toen vond er een staatsgreep plaats. Dat was het moment dat ik besefte dat ik niet kon blijven. Maar toen ik wou vertrekken, werd mijn paspoort afgenomen, en zeiden ze me: “Jullie, vreemdelingen, jullie komen naar hier en doen of je hier thuis bent. Dat is afgelopen.” Ik gaf mijn Ivoriaanse nationaliteit op en vroeg een Senegalese verblijfsvergunning aan. Ik leefde dus in mijn eigen land met een verblijfsvergunning … Zelfs mijn vader begreep toen dat ik niet anders kon dan vertrekken.”

Vluchten uit je land, het klinkt actueel. “Het was moeilijk om mijn land te verlaten. Ik deed een beroep op een mensensmokkelaar. Ik moest wel. Hij hielp me aan een vals Frans paspoort, hij ging mee naar de luchthaven om de politieagenten bij de douane om te kopen. Toen ik in Zaventem aankwam, was het erop of eronder …”

De ontdekking van Afrika en de wereld in Brussel

Toen hij uit Abidjan vertrok, wist Ali niet in welk land hij zou landen. “Ik werd naar een centrum in Florennes overgebracht. Toen ik daar aankwam, had ik maar één wens: meer over dit land te weten komen. Ik bracht al mijn tijd door in de dorpsbibliotheek om me te verdiepen in de geschiedenis en de politiek van België …”

Later verhuisde Ali naar Brussel. “Ik was gek op die culturele diversiteit. We brachten onze tijd door met Afrikanen, Oost-Europeanen … Ik maakte er kennis met Afrika en de rest van de wereld. In het vluchtelingencentrum kregen we 7 euro per week maar dat deerde me niet, mijn interesse voor materiële goederen verdween als sneeuw voor de zon. In mijn leven had het me nooit aan iets ontbroken, dus dat was wel even wennen.”

Enkele maanden later kreeg Ali een negatief advies van Vreemdelingenzaken. “Met de hulp van een pro-Deoadvocaat ging ik in beroep, zodat mijn dossier werd opgeschort. Ik bleef niet bij de pakken zitten. Ik volgde opleidingen, vooral in de socioculturele sector. Toen hoorde ik van een vriend die ik in het centrum had ontmoet, dat er in Luik een vereniging bestond die mensen zonder papieren verdedigde. Samen met vrienden hebben we in 2005, een jaar na mijn aankomst in België, in Brussel UDEP (Unie voor Mensen zonder papieren, n.v.d.r.) opgericht. Het doel was mensen zonder papieren te sensibiliseren en te organiseren. We vertelden hen dat ze moesten vechten, dat ze niet in angst mochten leven. Samen zijn ze sterk, in hun eentje zijn ze kwetsbaar. We organiseerden een betoging in Brussel. En daarna bezetten we de Sint-Bonifatiuskerk in Elsene, met instemming van de pastoor. Die bezetting kwam uitgebreid in de media en dat heeft ons enorm geholpen.”

Het was een lastige strijd. “Jawel, maar ‘als er geen strijd is, is er geen vooruitgang’, zei ook Frederick Douglass, de zwarte Amerikaan die ontsnapte aan de slavernij en een militant voorvechter werd van de afschaffing van de slavernij …”

Knokken voor openbare dienstverlening

De leden van UDEP zijn mensen zonder papieren, maar in de eerste plaats ook gewoon werkende mensen, benadrukt Ali: “Vanaf het begin hebben we geprobeerd de banden aan te halen met de Belgische werkende bevolking, met hun vakbonden. We vochten zij aan zij met de werknemers van de luchthaven van Zaventem bijvoorbeeld. We wilden de Belgen bij onze strijd betrekken. Om dat te bereiken, moesten we hen informeren, bewustmaken.”

Die tactiek wierp vruchten af. “Ik werd geregulariseerd zonder het te vragen. Toen de beweging groter werd, probeerde de regering de leiders ervan uit te schakelen door ze te regulariseren. Alleen had dat precies het omgekeerde effect. We zijn strijd blijven leveren voor een echte regularisatiewet. De UDEP-wet is nog altijd de basis voor de strijd van de mensen zonder papieren. Ik was bij UDEP een tijd de woordvoerder en later de coördinator, maar op een bepaald moment ben ik uit de beweging gestapt.”

Na een job bij het OCMW, waar hij jongeren begeleidde en hielp met hun schoolwerk en dergelijke, werkte Ali bij de radio, daarna twee jaar bij Belgacom en vervolgens als buschauffeur bij de MIVB. Was dat omdat hij graag bij de openbare dienst wou werken? “Neen. Ik ben bij de MIVB gaan werken omdat ik werk nodig had. Pas later begon ik te beseffen hoe belangrijk openbaar vervoer wel is voor de mensen. In Afrika is bijna alles geprivatiseerd, in opdracht van het IMF. We moeten knokken voor het behoud van deze dienstverlening voor de bevolking.”

Een partij die aan de alarmbel trekt

Hoe is hij op de Brusselse gemeente-raadslijst van de PVDA beland? “Ik ken de PVDA al vanaf het begin van de strijd voor regularisatie. Veel partijleden hebben ons daarbij gesteund. Het is de enige partij die het volk verdedigt en voor wie de mensen op de eerste plaats komen. De PVDA is de enige partij die echt opkomt voor het recht op fatsoenlijke huisvesting, het recht op werk voor jongeren. En het is een klokkenluiderspartij: het is de eerste partij die uitbracht wat notionele interesten nu precies zijn, die een top-50 uitbrengt van multinationals die geen of nauwelijks belastingen betalen.”

Kort nadat hij bij de MIVB was begonnen, werd hij lid van de PVDA. “Het is mooi om je waarden te verdedigen vanuit je luie zetel, maar de strijd zelf wordt op straat gevoerd. Ik wil een steentje bijdragen, ik wil deze partij groot maken.”

Dit artikel komt uit het magazine Solidair van september-oktober 2018. Abonnement.